Uw zoekopdracht

Zoeken in een regio



Competenties

Competenties

datum plaatsing

 09-07-2005

medium

 NRC Handelsblad

auteur

 Leo Prick


Enige tijd geleden publiceerde deze krant een verhandeling van Ad Verbrugge over het probleem dat in de huidige organisaties steeds minder ruimte is voor vakmanschap. Hij verklaarde dit uit het feit dat managers het steeds meer voor het zeggen krijgen. Niet iedereen bleek het met deze analyse eens te zijn. Schaberg meende deze te kunnen weerleggen met een verhaal over zeilen op de Wadden, maar het enige wat hij daarmee illustreerde was de voorliefde onder managementgoeroes voor fraaie metaforen waar de lezer alle kanten mee opkan. Andere critici stelden dat het niet lag aan de managers maar aan de opdrachten waar ze mee worden opgezadeld. Daarmee werd het vooral een kwestie van definiëren. Maar of het nou ligt aan de managers of aan hun opdrachtgevers: het lijdt geen twijfel dat het hier gaat om een ziekte waar de sector onderwijs ernstig aan lijdt.
Studenten onderwijskunde van de Universiteit van Utrecht vroegen mij wat ik vond van de eisen die de Stichting Beroepskwaliteit Leraren (SBL) heeft geformuleerd voor wat betreft de bekwaamheidseisen waar leraren in het basisonderwijs aan dienen te voldoen. Om u een beeld te geven van het soort eisen waar het hier om gaat, volgt hier een kleine bloemlezing:
“Hij geeft op een professionele manier aan ouders en andere belanghebbenden informatie over de kinderen en hij gebruikt de informatie die hij van hen krijgt.
Hij is vertrouwd met hoe kinderen leren, wat hun leerbehoeften zijn, hoe hun ontwikkeling verloopt, welke problemen zich daarbij kunnen voordoen en hij weet hoe hij daar mee om kan gaan.
Hij signaleert problemen en belemmeringen in de sociaal-emotionele en morele ontwikkeling van leerlingen en stelt, eventueel samen met collega’s, een passend plan van aanpak of benadering op.”
Deze competenties vormen een aardige illustratie van het definiëren van beroepseisen om daarmee greep te krijgen op de vraag of de betreffende werknemers over de vereiste competenties beschikken. Vervolgens kunnen daar criteria aan worden ontleend waarmee het management kan bepalen of iemand zijn werk al dan niet naar behoren uitvoert. Terwijl het de bedoeling is met dergelijke formuleringen een zekere objectiviteit te garanderen waardoor het management in staat is om mensen en processen te sturen, is dat natuurlijk een illusie, want het zijn allemaal onduidelijke, rekbare, vaak ook volstrekt irreële eisen, zoals bijvoorbeeld: “Hij heeft voldoende gedragspsychologische kennis om zijn eigen gedrag en dat van anderen te begrijpen en te analyseren.”
Die competenties zijn steeds meer de plaats gaan innemen van inhoudelijke vakeisen zoals taal en rekenen. Daar is het in sommige gevallen zo droef mee gesteld, dat dit aanleiding was voor de afspraak van minister Van der Hoeven met de lerarenopleidingen dat Pabo-studenten die Nederlands en rekenen na één jaar nog steeds onvoldoende beheersen, de opleiding moeten verlaten. Een beetje minister van onderwijs zou verordonneren dat geen enkele Pabo-student zijn diploma mag krijgen als taal en rekenen niet van een duidelijk omschreven niveau zijn. Nee, volgend jaar, dan beginnen we met strikte eisen te stellen aan de toelating tot het tweede jaar, dus voorlopig mogen de opleidingen nog doorgaan met het aanleveren van incompetente leraren.
Het vervangen van duidelijke inhoudelijke beroepseisen door vage en rekbare competenties heeft er paradoxaal genoeg toe geleid dat er incompetente leraren worden opgeleid.
[ < terug ]

stuur naar vriend
print deze pagina
koop dit artikel

aanverwante artikelen: