Leuk idee |
|
datum plaatsing |
12-02-2005 |
medium |
NRC Handelsblad |
auteur |
Leo Prick |
Vroeger was het onderwijs veel beter, maar de Mammoetwet heeft daar een einde aan gemaakt. Ik las het onlangs in deze krant bij Rudy Kousbroek en hoorde het laatst ook weer van de vertolker bij uitstek van wat onder het volk leeft: de kapper. Meteen al na de invoering ervan werd De Mammoetwet van alle kanten bekritiseerd, met name omdat de keuze van vakken te vrijblijvend was en het aantal examenvakken te gering. Het was natuurlijk eenvoudig geweest de wet op deze twee punten bij te stellen, maar de bewindslieden hadden het te druk met het ontvouwen van weidse vergezichten. Gewoon op de winkel passen, dat vonden ze blijkbaar te min, dus heeft het drie decennia moeten duren voor die wet tot ieders tevredenheid eindelijk werd aangepast. Die wet heeft altijd meer kritiek gekregen dan zij verdiende omdat tegelijk met de introductie ervan er veel meer veranderde. De meest ingrijpende van die veranderingen betrof de overgang naar multiple choice bij de toetsing van de moderne vreemde talen. Daarmee verdween de vertaling. Voor wat betreft de vreemde talen zelf was dat misschien een verbetering, maar voor de ontwikkeling van de taalvaardigheid in de moedertaal was het een ramp. Bij de vertaalopdrachten kregen leerlingen een gedachte aangereikt in het Frans, Duits of Engels die ze zo nauwgezet mogelijk in de eigen taal dienden te verwoorden. De opdracht luidde: vertaal in goed Nederlands. Die eis werd bijzonder serieus genomen. Vaak werd je als leraar Nederlands bestormd met de vraag of iets wel goed Nederlands was. Zo herinner ik me de verontwaardiging van leerlingen omdat de leraar Duits het woord hoogbouw fout had gerekend. Dat had hij veroordeeld als een ontoelaatbaar germanisme, maar, mijnheer, het ging om een nieuwe kantorenwijk en dan spreken wij toch ook in Nederland van hoogbouw. Hoge gebouwen kunnen ook kerken zijn maar dat was hier duidelijk niet bedoeld. Die vertaling in goed Nederlands resulteerde vaak in dit soort discussies. De overgang naar multiple choice moet dan ook voor menig docent een bevrijding zijn geweest. Het verdwijnen van de vertaling heeft tot gevolg gehad dat in het Nederlandse onderwijs leerlingen niet meer gedwongen worden te worstelen met de vraag of een formulering een bepaalde gedachte al dan niet precies weergeeft. Is een ander woord niet beter? Moet je dat niet net wat anders formuleren, wat omzichtiger of juist wat explicieter? Kortom het ambachtelijk sleutelen aan een tekst wordt niet meer beoefend. Het opstel? Dat werd iets zakelijks waarbij het vooral gaat om informatieoverdracht en ook bij de samenvatting gaat het erom of de cruciale informatie wordt onderkend. Heel nuttig allemaal, maar het compenseert niet wat we zijn kwijtgeraakt. Deze ontwikkeling heeft ertoe geleid dat het kritisch vermogen op tekstueel gebied nagenoeg is verdwenen. Of een tekst goed of slecht is geschreven, het wordt niet eens opgemerkt. Met als gevolg dat tijdschriften en kranten worden volgeschreven door bekende Nederlanders. Niet dat die per definitie niet goed zouden kunnen schrijven, maar ook als ze dat niet kunnen, ruimen redacties graag hun kolommen in voor hun kreupele teksten. Hoe zou u het vinden als het Concertgebouw, om de zaal gevuld te krijgen, een bekende Nederlander liet meespelen en het Muziektheater een bekende Nederlander in een opera liet meezingen? Er zijn er best wel enkele te vinden die dat zouden willen. En genoeg mensen die erop af zullen komen. Leuk idee, niet waar, of zou de muziekwereld zich daar te goed voor voelen? [ < terug ] Dit artikel is auteursrechtelijk beschermd. Indien dit artikel interessant is voor uw website, bieden wij u de mogelijkheid het te gebruiken. Neem hiervoor contact op met Nostraverus.
|
|