Uw zoekopdracht

Zoeken in een regio



Man en paard

Man en paard


datum plaatsing

29-01-2005

medium

NRC Handelsblad

auteur

Leo Prick


Wekelijks sturen Arnold Heertje, professor te Naarden, en Arnon Grunberg, schrijver te New York, elkaar een open brief, per e-mail. Hun brieven staan elke zaterdag achterin Het Parool. Laatst begon Heertje met: “Beste Arnon, Je brief van de vorige week toont woede. Jammer, iets van je virtuositeit gaat teloor. Je hebt evenmin in de gaten wat ik heb geschreven.” Grunbergs antwoord: “Lieve Arnold, Boos ben ik nooit. Je bent een lief maar ongevaarlijk beestje. Al dringt het verschil tussen het opgedrongen krijgen van een identiteit en het hebben ervan, wat dat ook moge zijn, niet tot je door.” Bedoeld wordt de joodse identiteit waarvan Grunberg vindt dat die niets te maken heeft met jou zelf, maar iets is wat anderen bedenken: “Dat de nazi’s meenden dat je ouders joden waren – nogmaals zijzelf hadden iets anders kunnen menen – betekent niet dat zij gedwongen zijn, of dat jij gedwongen bent deze opgelegde identiteit tot het eind der dagen uit te dragen, als een groenteboer die ook na sluitingstijd van zijn winkel alleen over bietjes kan praten.”
Dat de heren elkaars gevoeligheden niet sparen, moge duidelijk zijn. Dat ze nooit banaal worden, en ook nooit vluchten in verontwaardiging maakt hun briefwisseling erg onnederlands. Alles mag gezegd en teruggezegd, want er is wel over nagedacht.
Heertje roert allerlei alledaagse onderwerpen aan waar Grunberg vervolgens iets uit kiest om dat zo niet op een hoger, dan toch zeker op een abstracter, haast onwerelds plan te tillen. Dat geeft de briefwisseling een surrealistisch en soms ook hilarisch karakter. Doordat op een heleboel zaken niet wordt gereageerd, blijven dingen in de lucht hangen die ik graag verder uitgewerkt had gezien op de taboeloze wijze waarop deze heren dat doen. Zo had Heertje het een tijd geleden over de dramatische situatie van het onderwijs in de achterstandswijken in de grote steden. “Als je goed oplet”, schreef hij “neem je een uiterst efficiënt productieproces van toekomstige werkloosheid en criminaliteit waar. Duizenden leerlingen die ontsporen omdat het programma niet aansluit bij hun capaciteiten en belangstelling. (…) Ik zie de contouren van een nieuwe Verelendung. Tegenover de huidige verrijking aan de top staat op termijn een leger van jongeren zonder perspectief. De strijd tussen de kapitalisten en het proletariaat in een nieuwe gedaante. Je hebt dus gelijk dat ik wederom steeds marxistischer word.”
Ik had graag meegemaakt dat Grunberg hier op in was gegaan. Want door de wijze waarop hier gewoonlijk over wordt gesproken lijkt het alsof het eigenlijk best mee zou vallen. Het recept-Van der Hoeven dus, zo van je moet ook oog hebben voor alles wat wel goed gaat in het onderwijs. Einde discussie.
Man en paard noemen is in onderwijskringen heel verkeerd. Goede leerlingen en slechte leerlingen. Nee, mijnheer Prick, slechte leerlingen kennen wij niet, wij hebben alleen maar goede kìnderen. Applaus. Afgelopen zaterdag nam ik in De Balie in Amsterdam deel aan een discussiedag over het vmbo. Daar wist ex-ROC bestuurder Leo Lenssen te melden dat de slechtste resultaten in het voortgezet onderwijs te vinden zijn niet in het vmbo, maar bij scholen als het Barlaeus gymnasium, waar ongeveer een kwart van de leerlingen langer over zijn opleiding doet dan de nominale zes jaar. Terwijl het in vier jaar zou kunnen, voegde hij daaraan toe. Schandalige inefficiency, vond Lenssen. En zo blaaskaakte hij verder, waarbij herhaaldelijk het toverwoord ‘professionaliteit’ te beluisteren viel. In het programma stond dit holle vat vermeld als oprichter Netwerk Nieuw Onderwijs. Nieuw Onderwijs, als een nieuw wasmiddel.
[ < terug ]

aanverwante artikelen: