Gebrek aan lef

Minister Plasterk neemt, zo lees ik, de aanbevelingen uit het rapport Rinnooy Kan grotendeels over. Een uitzondering betreft de aanbeveling dat hoger opgeleide leraren er automatisch salaris bij krijgen. Daarmee wordt de suggestie gewekt dat het daarbij gaat om een ondergeschikt aspect van het rapport, maar met deze afwijzing verwijst Plasterk het  rapport in feite naar de prullenmand.
Plasterk heeft blijkbaar het lef niet om de weg die de commissie voor hem heeft geplaveid te volgen. Inderdaad lef, want dat heb je nodig om een maatregel te nemen die de schoolbesturen duidelijk niet willen en die ook indruist tegen wat ik zou willen omschrijven als een primair gevoel van rechtvaardigheid.
Laat ik met het laatste beginnen. Tweedegraads leraren die les geven op een vmbo met veel taalzwakke, vaak allochtone leerlingen hebben het zwaarder dan de leraar wiskunde op een lelieblank gymnasium. De eerste wordt dagelijks geconfronteerd met ernstige maatschappelijke problemen, de laatste kent het genot van de uitdaging te werken met slimme kinderen. Hoewel zijn werk zo nu en dan een haast hobbyistisch karakter heeft, geldt ook voor hem dat het leraarsberoep gewoon hard werken is en dat hij dat alleen wil doen als hij daarmee ongeveer net zo veel verdient als zijn vroegere studiegenoten met een baan elders. Is dat niet het geval, dan kiest hij voor een baan buiten het onderwijs en komt er in zijn plaats een leraar die, na zijn havo-diploma te hebben behaald, koos voor de simpelste studierichting die de hogescholen in huis hadden: de lerarenopleiding. Voor die leraar zal het werk overigens geen hobbyistisch karakter hebben, want hij zal zich vanwege zijn beperkte kennis van het vak, angstvallig houden aan het leerboek. Jammer voor de leerlingen en natuurlijk rampzalig voor de maatschappij want daarmee kweek je nou bepaald niet de geïnteresseerde studenten die we nodig hebben op weg naar Lissabon.
Nu de bestuurders. Die willen dat een school goed marcheert. Voor hen zijn de beste leraren degenen die met een zeker enthousiasme al die hand- en spandiensten verrichten die nodig zijn om de boel draaiend te houden. Dat de ene leraar planmatig het leerboek doorwerkt en leerlingen wat zijn vak betreft niet meer meegeeft dan wat zij voor het eindexamen moeten weten, is voor het management hooguit bijzaak. Veel belangrijker is dat hij nooit moeilijk doet omdat hij meent dat zijn vak in de knel komt. Elke schoolleider kan zo een aantal tweedegraads leraren aanwijzen die voor zijn organisatie crucialer zijn dan de gemiddelde eerstegraads leraar. En dan zou hij die laatste meer moeten gaan betalen? Dus moest alles in het werk worden gesteld om Plasterk van dit heilloze voornemen af te brengen.
Dat is nu dus gelukt en daarmee is eens te meer gebleken dat het de bestuurders zijn die in Nederland de onderwijspolitiek bepalen. Met hun omvangrijke lobby-apparaten slagen zij er altijd weer in politici en hoge ambtenaren voor hun belangen te winnen. Aanvankelijk dacht ik dat Plasterk tegen die druk zou zijn opgewassen. Met Rinnooy Kan had hij in dit geval bovendien iemand aan zijn zijde die het onderwijs is toegedaan en er moeilijk van kan worden verdacht geen oog te hebben voor de belangen van bestuurders. Ik vraag me af of Plasterk hem ooit heeft uitgenodigd om over de essentie van het rapport met hem van gedachten te wisselen. Ik kan het me niet voorstellen, want in feite wijst hij die essentie af. Het register van leraren wordt een onnozel zoethoudertje en het zijn de bestuurders die de scholing inkopen met een inhoud waar geen zichzelf respecterende leraar op zit te wachten.