Een verpakking heeft vele functies. Zij kan verleiden, beschermt het product en kan een barrière opwerpen tegen diefstal. Zij keert mensen echter ook dagelijks tot wanhoop door domweg gesloten te blijven. Vooral de combinatie ouderen en verpakkingen is problematisch.
`Mag ik de dop van de chloor afsnijden? Zo'n kindersluiting is voor mij echt geen doen hoor!'' Het is één van de gefrustreerde reacties van de tien ouderen die onlangs meededen aan een door deze krant gehouden steekproef naar het gebruiksgemak van verpakkingen. Plaats van handeling: de activiteitensoos in De Meijert in Mijdrecht.
Uit het onderzoek blijkt dat het zeer slecht is gesteld met de verpakkingen voor ouderen en minder validen.
Opvallend, want de gezamenlijke bonden namen vorig jaar nog deel aan een grootscheepse meldactie om de fabrikant wakker te schudden.
,,Ik geef niet op hoor”, zegt de 77-jarige Jan van Schaick terwijl hij - onder aanmoediging van een paar andere bezoekers van de soos - met zijn neptanden in een pak vacuüm gezogen spekjes van Super de Boer hangt. ,,Alleen als ik iets echt niet lekker vind, zal ik aan mijn vrouw opbiechten dat ik de verpakking niet open krijg.''. Ook zijn overbuurvrouw, de 70-jarige Margaretha Klijn, peutert al tien minuten voorzichtig aan de vettige verpakking in een poging haar keurig gelakte nagels te behouden. ,,Ik hoop dat ik mijn handen schoon kan houden'', zegt ze, ,,want ik ga straks nog klaverjassen.''
Van Schaick en Klijn zijn twee van de tien ouderen en minder validen die onlangs deelnamen aan een proef naar het openen van tien lastige producten waarover regelmatig wordt geklaagd bij de ouderenbonden.
De deelnemers, in leeftijd variërend tussen de 54 en 83 jaar, zetten hun kaartspel opzij en moeten respectievelijk een pak ingesealde kaas, een blik erwtensoep met openings-lipje, een flesje sojasaus met ingepakte dop, een pot spinazie, een rol beschuit, een pak melk, een tube secondelijm in harde plastic verpakking, een kuipje koffiemelk, een fles chloor en een pakje vacuÜm verpakte spekjes openmaken. Het blijkt een ware beproeving die lang niet iedereen even goed afgaat.
Toch begint de middag nog onverwacht beheerst. Iedereen heeft zijn eigen uitpakrituelen. Mevrouw Pappot-Silfhout wrijft eerst even haar handen stroef alvorens ze deze rondom de pot spinazie van Hak klemt.
Een andere tafelgenote probeert onzichtbaar in de handen te spugen. Weer anderen bekijken het product uitvoerig en geconcentreerd voordat ze met het openen beginnen. Na slechts een minuut zijn de eerste frustaties zichtbaar. Van de Vaart krijgt blosjes op haar wangen van de krachtinspanning. Bij Van Schaick vormen zich zweetdruppels op het voorhoofd.
Bij anderen ontsnapt een vloek en plotseling klinkt daar een luide knal die zelfs de bingo- en kaartspelende zaal doet opschrikken. Mevrouw Pappot-Silfhout heeft de pot omgekeerd op tafel gedreund en nu is deze open. Direct daarna vliegt er beschuit in het rond, doordat meneer Schinkel iets te hard aan de plastic verpakking trekt.
De ouderenbond Anbo is niet verrast over de uitkomst van het verpakkingsonderzoek. Potten van Hak en rollen beschuit staan hier al jaren bovenaan de lijst van zeer moeilijk te openen verpakkingen. Liesbeth Boerwinkel, voorlichter van de Anbo: ,,Vorig jaar organiseerden wij een meldactie waarbij ouderen aan ons konden doorgeven welke verpakkingen een probleem opleveren. We kregen een ongelooflijke respons en hebben dit doorgespeeld aan diverse fabrikanten. Helaas, blijkt er weinig te zijn veranderd. Nog steeds zijn er volop ingesealde en vacuüm gezogen verpakkingen. Hoe verzin je het?, vraag ik me regelmatig af, want zelf krijg ik ze ook maar nauwelijks open. Laat staan als je een reumapatient bent, slecht ziet of gewoon weinig kracht in je handen heb.''

Tips
- Neem een zeemlap
- Draai een oude zeemlap om een kindersluiting om deze open te draaien.
- Vacuüm verbreken
- Prik eerst met een vork in de vacuümverpakking alvorens deze open te maken.
- Op tafel slaan
- Sla een omgekeerde pot eerst krachtig op tafel voordat je begint met draaien.
- Wees voorbereid
- Bekijk reeds in de winkel of het product makkelijk is te openen.

Ellende top-10
De tien moeilijkste verpakkingen volgens de gezamenlijke ouderenbonden:
1 Hak groentepotten
2 Blikjes vis en frisdrank met ringetjes en lipjes
3 Kindvriendelijke sluitingen
4 Beschuitrollen
5 Verschillende medicijnen in dezelfde vormgegeven verpakking
6 Wasa Knackebröd
7 De klemmetjes van verpakt brood
8 Incontinentiemateriaal waarvan de sluiting niet te zien is
9 Theeverpakkingen
10 Harde kartonnen verpakkingen als melkpakken

Innovatie verplicht
In de werkgroep van studiebegeleider en ontwerper Flip Ziedses Plantes van de Technische Universiteit Eindhoven komen de nodige creatieve plannen naar voren. ,,Het leukste idee vond ik toch wel om een eetbare pillenstrip te maken. Ook had iemand een slim alternatief verzonnen voor de kindersluiting. In plaats van het huidige druk- en draaisysteem moest je op een klein knopje op de fles drukken om deze te openen. Dit is een heel slim idee, omdat bij een latere test bleek dat ouderen hiermee goed overweg konden, terwijl kinderen daar geen idee van hadden. Ik ben ervan overtuigd dat de in mijn werkgroep ontworpen producten nog eens in de winkel terecht komen. De vergrijzing zit er in hoog tempo aan te komen. Het aantal klachten neemt toe. Dus de fabrikanten zijn straks gewoon verplicht om innovatief bezig te zijn.''

Er is nog veel werk te doen
Volgens Simone Hertzberger, hoofd kwaliteit bij Albert Heijn, is de technologie gewoon nog niet ver genoeg om voor elk product een slimme verpakking te verzinnen. Hertzberger: ,,Het liefste zou ik elk product in een losse verpakking in de winkel leggen. Maar ja, dat is natuurlijk niet te realiseren. Toch zijn we al ongelooflijk ver op verpakkingsgebied. Vergelijk dit eens met vroeger toen in de supermarkt bijvoorbeeld nog de tandenborstel lag die niet zonder schaar viel open te maken. Nu controleren we jaarlijks of onze producten voldoen aan de verpakkingsrichtlijnen. De hersluitbare verpakking is momenteel een trend die je steeds vaker zal tegenkomen in ons assortiment. Nieuw is ook het lipje op onze blikken soep waarbij je veel minder kracht hoeft te gebruiken. Uiteraard wil ik niet ontkennen dat er nog veel te verbeteren valt. Kleine lettertjes blijven een probleem en die potten natuurlijk ook. Op het gebied van `gemakkelijk openen' valt nog veel werk te doen.''