Twintig mannen hebben zich aangemeld voor de Nederlandse imamopleiding, die in september start. Komen er eindelijk imams met wie islamitische jongeren kunnen praten?
Mehmet Resit Uygun móet te veel. Niet van zijn baas of van zijn vrouw, maar van de imams die in Nederlandse moskeeën werken. Ze hebben niet het vermogen om met gelovigen te discussiëren over eigentijdse problemen. Daar gaat Uygun verandering in brengen. Tenminste, wat hemzelf betreft.
Met Uygun moeten de moslims in Nederland lekker kunnen praten. Over een borreltje op het strand bijvoorbeeld. ,,Als iemand vraagt of hij er vanwege de warmte één mag drinken, wil ik hem niet meteen opleggen wat de koran zegt. Hetzelfde geldt voor relatieproblemen, drankproblemen of andere levensvragen.''
Uygun, die als geestelijk verzorger werkt in de gevangenis in Hoorn, is één van de 20 kandidaten die zich bij de Vrije Universiteit (VU) hebben ingeschreven voor de eerste Nederlandse variant van de imamopleiding. De overheid subsidieert de studie, die officieel `master islamitisch geestelijk verzorger' heet. Want net als Uygun wil de Tweede Kamer het functioneren van de ruim 500 in ons land werkende imams verbeteren. Door dichtbij de belevingswereld van de gelovigen te staan, moeten ze bijvoorbeeld radicalisering zo veel mogelijk voorkomen. Want bijna niemand weet de islamitische jeugd op dit moment te bereiken.
,,Te vaak hoor je moslimjongeren klagen dat ze bij niemand gehoor vinden met hun vragen. Een Nederlandse opleiding voor imams is daarom meer dan wenselijk'', vindt hoogleraar godsdienstwijsbegeerte Henk Vroom, die de opleiding coördineert.
Sinds de moord op Theo van Gogh en de opschudding rond de Hofstadgroep is de roep om modernere imams groter dan ooit. De Tweede Kamer heeft besloten per 2008 de grenzen te sluiten voor buitenlandse imams, om met hier opgeleide geestelijken de integratie van de moslimgemeenschap te bevorderen. De opleidingen moeten onze samenleving `reflecterende imams' afleveren, zoals Uygun dat noemt.
Imams die de koran niet letterlijk interpreteren, zodat de jongeren ook met eigentijdse problemen bij hen terecht kunnen en daardoor geen afkeer tegen de maatschappij ontwikkelen. Dat kan volgens Uygun alleen met imams die iets op hebben met zowel de islamitische als de westerse samenleving.
Voor de opleiding aan de VU zijn pittige toelatingseisen gesteld. De kandidaten moeten reeds succesvol islamologie of islamitische theologie hebben gestudeerd. Naast het Arabisch moeten ze uiteraard de Nederlandse taal voldoende beheersen. De 20 mannen die zich hebben opgegeven, horen binnenkort of ze de selectieprocedure - die ze deze week hebben doorlopen - hebben doorstaan. Naast de VU zullen binnenkort ook andere universiteiten een subsidie ontvangen om een soortgelijke opleiding te starten. Volgende week wordt bekend welke dat zijn.
Vroom hoopt dat er in de toekomst naast de masteropleiding ook hbo-studies zullen komen. ,,In moskeeën is dringend behoefte aan geschoolde imams van verschillende niveaus. Lang niet elke imam hoeft de kennis te hebben van een collega uit Turkije die al vanaf het zesde jaar de koran uit zijn hoofd heeft geleerd.'' Daar is Uygun het volmondig mee eens. Sterker nog, hij hoeft de koran niet eens helemaal van buiten te kennen. ,,Wanneer een gelovige mij een vraag stelt, zal ik altijd terugvragen hoe hij als moslim over zijn probleem denkt. Al pratende moet hij zelf tot een antwoord komen. De verantwoordelijkheid voor een handeling moet bij de gelovige zelf komen te liggen in plaats van bij de imam.''

Ophef over uitspraken
2001: imam El Moumni noemt in een interview met het televisieproramma Nova homoseksualiteit een ziekte. Het gerechtshof in Den Haag spreekt hem, in navolging van de rechtbank in Rotterdam, vrij van discriminatie. De uitspraken zouden vallen onder godsdienstvrijheid.
2004: moslimprediker Abdul-Jabbar van de Ven zegt Geert Wilders dood te wensen. Later schrijft hij dat hij niemand wilde aanzetten tot moord.
2004: imam Ahmad Salam weigert minister Verdonk (Vreemdelingenzaken) de hand te schudden.
2005: minister Verdonk laat de verblijfsvergunning intrekken van een radicale imam. Van twee andere imams wordt de verblijfsvergunning niet verlengd. De drie worden tot ongewenst vreemdeling verklaard. Reden voor de maatregelen is dat de imams hun afkeuring van de westerse samenleving te breed hadden uitgemeten.

Taken
Een imam leidt de dagelijkse gebeden in een moskee, houdt op vrijdag een preek, geeft religieus onderwijs, voert rituelen uit bij geboorte, huwelijk en overlijden en beantwoordt religieuze en morele vragen van moslims.
De toekomstige imamopleidingen bereiden voor op het functioneren als imam, prediker en islamitisch geestelijk verzorger. Vooral jongeren moeten met al hun vragen terecht kunnen bij een islamitisch geestelijk verzorger.
Mehmet Resit Uygun: ,,De verantwoordelijkheid voor een handeling moet bij de gelovige zelf komen te liggen in plaats van bij de imam.'' FOTO United Photos Imam El Moumni Imam Ahmad Salam