Een andere tijdgeest, nieuwe ontwikkelingen: elke generatie doet haar eigen inzichten op. Welke waarden blijven overeind? Wat gaat er anders? Dit keer: jachtontwerpen door de jaren heen.

,,Ik sprak met hem af op zijn kantoor in Amsterdam. Het was alsof ik na lang wachten eindelijk mijn favoriete popster ontmoette. De schets die hij maakte was een Leonardo da Vinci -achtige versie van het schip waarvan ik droomde”.
Gert Tettoroo, directeur van het maritieme evenement Henry Hudson 400 over Gerard Dijkstra in het boek ‘Gerard’. Dit boek werd uitgereikt ter ere van de erepenning van het Koninklijk Instituut Van Ingenieurs die Dijkstra vorig jaar ontving.

Hij ontwierp wereldberoemde zeiljachten als de Stad Amsterdam, Velsheda en Windrose. Tegenwoordig is hij steeds vaker te vinden op zijn eigen jacht dat momenteel in de Azoren ligt. Jachtontwerper Gerard Dijkstra (63) geeft het stokje langzaam maar zeker over aan zijn ontwerpteam. Jeroen de Vos (33) krijgt daardoor meer verantwoordelijkheden.

Maandag vliegt hij naar Oekraïne voor een klantgesprek. Onlangs zeilde hij via Spitsbergen naar Brazilië. Binnenkort wil hij afzakken naar Groenland samen met zijn vrouw. En tussendoor doet hij nog even mee aan de Antigua Classic Week. Tijdens deze Caribische zeilrace voor klassieke schepen vaart hij mee aan boord van het door hem (her-) ontworpen schip ‘Velsheda’. Gerard Dijkstra is aan het afbouwen, zoals hij dat zelf noemt. Maar dat betekent niet dat hij rustiger aan doet. Hij cruist zo’n vijf maanden per jaar over de wereldzeeën met zijn zeventien meter lange jacht Bestevaer 2. De rest van zijn tijd verdeelt hij tussen zijn kantoor in Amsterdam, internationaal klantenbezoek en zeilwedstrijden.

Droombaan
Aan het plafond hangt het volgende prestigieuze project van Dijkstra & Partners, het kantoor van Gerard Dijkstra. Het is het schaalmodel van het 67 meter lange schip ‘Panamax’. De grootste carbonconstructie ter wereld in spé. Het schip dat in opdracht van een Duitse klant wordt gemaakt, zal naar verwachting in 2010 gereed zijn. Naast de Panamax zijn de acht naval architecten van Dijkstra en Partners momenteel met zo’n tien andere projecten bezig. Ze ontwerpen klassieke-, moderne- en wedstrijdjachten tussen de tien en 125 meter lang voor klanten in binnen-en buitenland. Het ontwerpteam neemt ook regelmatig deel aan internationale zeilwedstrijden. Op die manier blijft het op de hoogte van de ontwikkelingen in de branche.

Voor veel studenten van de wetenschappelijke - en beroepsopleiding scheepsbouwkunde staat werken bij Dijkstra &Partners dan ook gelijk aan de verwezenlijking van een droom. Jaarlijks schuiven een stuk of tien studenten met knikkende knieën aan tafel om te solliciteren naar een stageplek. Ontwerper Jeroen de Vos herinnert zich die dag nog goed. ,, Volgens mij was ik één van de laatste die een cijferlijst moest meenemen, of niet?” Dijkstra kijkt hem met twinkelende pretogen aan: ,,Cijfers zijn niet belangrijk. Enthousiasme en inzet. Daar gaat het om. Arrogante studenten maken bij mij geen schijn van kans”.

Groot, groter, grootst
Als stagiair hielp Jeroen in 1997 mee aan het ontwerp van de Stad Amsterdam. Een zeilschip dat is geïnspireerd op het ontwerp van de in 1866 vergane stalen clipper Amsterdam. Door middel van berekeningen moest hij uitzoeken hoe hij het schip zo snel mogelijk kon laten varen. Net als de andere ontwerpers baseerde hij zich hierbij op historisch materiaal. Jeroen: ,,Het schip combineert de beste kenmerken van de tien snelste klippers uit de negentiende eeuw, met een modern ontwerp en geavanceerde technologie. Hiervoor hebben we veel historische bronnen geraadpleegd, want de onderzochte schepen bestaan niet meer”.

In het begin van zijn ontwerpcarrière was Gerard Dijkstra voornamelijk achter de tekentafel te vinden. Computers waren er nog niet. Elk ontwerp, tot aan de schroeven van het schip toe, tekende hij met de hand. Hij kon niet bevroeden dat het nog maar een paar jaar zou duren voordat zijn ontwerpen twee-en driedimensionaal over het beeldscherm vlogen. Sommige scheepsonderdelen die hij voorheen zelf ontwierp waren van de ene op de andere dag kant-en-klaar verkrijgbaar. Het startsein voor de productie van steeds grotere schepen was gegeven.Plotseling kon hij een superjacht als de 88- meter lange Maltese Falcon ontwerpen en weten dat het schip goed zou varen. Omdat deze zekerheid vroeger niet was te geven, waren de stappen in ontwikkeling velen malen kleiner.

Toch mist Dijkstra die goede oude tijd nog weleens. ,,Het kunstenaarschap van toen komt nooit meer terug. Het is natuurlijk onmogelijk om zonder feeling voor het vak een schip te ontwerpen, maar de ontwerpers van tegenwoordig missen het gevoel om bijvoorbeeld een mooi randje op het hout te zetten”. Volgens Jeroen heeft de hogere productie daar ook mee te maken. ,,De werkdruk is veel groter dan vroeger. Naast ons ontwerpwerk en klantenbezoek, geven we de nodige presentaties om potentiële klanten te laten zien wat voor werk we doen. Veel klanten zoeken ons op. Maar we vliegen ook regelmatig naar hen toe als ze in het buitenland wonen”.

Persoonlijk museum
Mensen die een topontwerp van Dijkstra&Partners aanschaffen, worden tot in de kleinste details betrokken bij het ontwerpproces. Jeroen: ,,Of iemand een carbonmast wil of niet, is snel besloten. Dat heeft vooral met geld te maken. Of een klant één of twee spinnakerbomen wil, heeft echter alles te maken met wat voor type zeiler iemand is. Als ontwerper is het altijd leuk om de vrije hand te hebben, maar bij dergelijke belangrijke beslissingen heb je feedback nodig. Niets is vervelender dan een klant die het allemaal wel best vindt”.

Om op gelijk niveau met hun zeilende klanten te kunnen meedenken, zijn de ontwerpers van Dijkstra&Partners zelf ook veelvuldig op het water te vinden. Gerard heeft regelmatig deelgenomen aan de Transatlantische races van de Verenigde Staten naar Engeland en Duitsland als schipper en navigator. Jeroen is een fanatieke skûtsjezeiler. Tijdens wedstrijden vaart hij op zijn eigen skûtsje, de Eelkje II. Daarnaast zeilt het ontwerpteam diverse internationale wedstrijden op schepen die het zelf heeft ontworpen. Dit jaar doet het bijvoorbeeld mee aan de Antigua Classic week en les Voiles de Saint-Tropez waar de mooiste schepen ter wereld tegen elkaar ten strijde trekken. Jeroen: ,,Tijdens de Antigua Classic Week vaart Gerard dit jaar mee op de Velsheda en ik op de Ranger. Ik ben benieuwd wie dit keer wint!”

Op het kantoor van Dijkstra&Partners vind je dergelijke mooie herinneringen terug. Het lijkt wel een persoonlijk museum van Gerard Dijkstra. De foto’s van zijn verblijf in Indonesië nemen de opvallendste plaats in. Van 1982 tot 1993 bouwde hij tientallen schepen samen met de lokale bevolking van dit land. Boven één van de bureaus hangt een racefoto van de Antigua Classic Week, waarop drie superjachten elkaar de loef proberen af te steken. Het zijn de Velsheda, Ranger en Windrose van respectievelijk 40, 42 en 46 meter lang. Ze zijn alle drie door Gerard Dijkstra ontworpen. Even verderop hangt een tekening van de Stad Amsterdam en door het hele kantoor staan scheepsmodellen tentoongesteld.

Inmiddels probeert Dijkstra het wat rustiger aan te doen. Sinds vijf jaar zet hij zich parttime in voor Dijkstra&Partners. Omdat nieuwe klanten hem graag ontmoeten, voert hij altijd het eerste gesprek. Maandag vliegt hij bijvoorbeeld naar Oekraïne om met een klant te praten. Het klantenaantal uit Oekraïne en Rusland neemt in rap tempo toe. Wat betreft de ontwerpkeuzes trekt hij zich echter steeds verder terug. Gerard: ,,Ik verheug me erg op mijn volgende zeilreis naar Groenland. Al kun je erop rekenen dat ik Jeroen en zijn kompanen van een afstandje goed in de gaten houd!”

Meer informatie?
Neem eens een kijkje op de website van Dijkstra&Partners op www.gdnp.nl