Rijden op olienootjes |
|
datum plaatsing |
29-mrt-08 |
medium |
BN/De Stem |
auteur |
Peter de Jaeger |
Jatropha is de nieuwe wonderstruik. De plant levert niet alleen biodiesel, zonder direct te concurreren met voedselgewassen, maar ook bouwstoffen voor papier, medicijnen en houtlijm. Her en der worden al plantages aangelegd. Biobrandstoffen staan ter discussie. Een taco is niet meer te betalen voor de gewone man in Mexico, omdat maďs ook wordt gebruikt om ethanol van te gebruiken voor in autotanks. En palmolie in Maleisië, dat veel in de keuken wordt gebruikt, is schrikbarend duur geworden, omdat er tevens biodiesel van wordt gemaakt. “Bij jatropha hoef je niet te kiezen tussen voedsel of auto, want de plant is giftig”, zegt Erik Heeres, hoogleraar chemische technologie aan de RU Groningen. Hij leidt een groot project van de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen (KNAW) naar mogelijke toepassing van deze struik, die van oorsprong uit Midden-Amerika komt maar inmiddels overal ter wereld is te vinden. “Er is in de jaren negentig een plantage geweest van 10 000 hectare in Nicaragua van Oostenrijkers. Die is in 1999 opgedoekt, omdat de olieprijs erg laag was. Maar bij huidige prijzen van bijna 100 euro per vat wordt het weer rendabel”. De plant levert vruchten met olierijke noten. De uitgeperste olie kan worden gebruikt om turbines te laten draaien of generatoren om elektriciteit mee op te wekken. De ruwe olie is te stroperig om een auto op te laten rijden. Om er biodiesel van te maken is toevoeging van methanol nodig. Bij die omzetting ontstaat het bijproduct glycerine, waar zeep van kan worden gemaakt. Dat gebeurt bijvoorbeeld bij ’s werelds eerste commerciële biodieselfabriek in Mali, die net in februari is geopend. “De gebruikte noten in Mali komen niet van plantages maar van struiken die dienen als afscheiding van percelen en om erosie tegen te gaan. Die worden door boeren verzameld en door een coöperatie geperst”, zegt Heeres. Wel zijn er plannen voor plantages in Tanzania, Egypte en Swaziland. Buiten Afrika staan plantages op stapel in onder meer Filippijnen, Indonesië en India. “Voordeel is dat deze plant lage eisen stelt aan de grond en toe kan met weinig water”, zegt Heeres die regelmatig in Indonesië komt. Op West-Timor en Zuid-Kalimantan zijn er uitgestrekte velden waar niks anders dan lage struiken en grassen kunnen groeien. Die gebieden zijn ongeschikt voor landbouw, maar wel voor jatropha. In totaal gaat het om 24 miljoen hectare, dat is zes keer zo groot als Nederland”. De olieproductie is nu nog vrij laag. Ergens tussen de 1 en 2 ton per hectare, denkt Heeres voorzichtig. Anderen houden het op 4 a 5 ton. “Door veredeling en betere gewasvariëteiten kan de opbrengst op langere termijn tot zeker 6 a 10 ton per hectare stijgen. Dan wordt het pas echt concurrerend met bijvoorbeeld palmolie”. Heeres wijst erop dat elektriciteitscentrales ook verplicht zijn om steeds meer duurzame grondstoffen te verstoken. “Een groot energiebedrijf gebruikte hiervoor tot voor kort palmolie. Maar is door de protesten vanuit de milieuhoek hiermee gestopt en zoekt nog naar alternatieven.” Het KNAW project is samen met Wageningen Universiteit, de universiteit van Bandung en een TNO achtige organisatie van de Indonesche overheid op Java. Acht promovendi zijn hierbij betrokken. Zij kijken niet alleen naar verdere optimalisering van de teelt en de olieproductie, maar ook naar andere toepassingen van de plant. Heeres somt op. Het schilletje rond het zwarte boontje bevat lignine. Die stof kun je verbranden, maar een hoogwaardiger toepassing is omzetten in een bouwstof voor de petrochemische industrie. Ook kun je er houtlijm van maken. De perskoek die overblijft bij de olieproductie is rijk aan vezels en eiwitten. Vezels zijn interessant voor de papierindustrie. Die eiwitten kun je gebruiken om veevoer van te maken of als compost over het land te spreiden. Verder kijken farmaceuten met interesse naar deze plant. “Vaak gaan giftigheid en medicinale toepassing hand in hand”. De inheemse geneeskunde noemt wondheling door latex in de bladeren. Het eten van vijf tot tien noten is dodelijk. Maar bij kleine doses zou het helpen tegen blaasontsteking en nierproblemen. “Aanwijzingen genoeg om dat verder uit te zoeken.” [ < terug ] Dit artikel is auteursrechtelijk beschermd. Indien dit artikel interessant is voor uw website, bieden wij u de mogelijkheid het te gebruiken. Neem hiervoor contact op met Nostraverus.
|
|