Uw zoekopdracht

Zoeken in een regio



Waar heb ik dat eerder gezien
Waar heb ik dat eerder gezien

Waar heb ik dat eerder gezien

datum plaatsing

 9-jul-07

medium

 PZC

auteur

 Peter de Jaeger


U komt ergens binnen waar u nog nooit was en denkt: hier ben ik eerder geweest. Hoe kan dat? Het hersenmechanisme achter de sensatie van het déjà vu verschijnsel is gevonden. Deze vondst kan helpen bij behandeling van geheugenstoornissen en desoriëntatie bij ouderen. Neurologen van het vermaarde MIT in Boston berichtten  hierover in Science (7 juni).

Neurowetenschappers Susumu Tonegawa en Thomas McHugh van het instituut voor geheugen en leren van het MIT weten nu hoe we snel soortgelijke situaties kunnen herkennen en met elkaar in verband brengen. Dat heeft alles te maken met de werking van de hippocampus in de hersenen. Meer specifiek het deelgebied dat bekend staat als de nucleus dentatus. Daar worden ervaringen en herinneringen opgeslagen.
Tonegawa reist veel en zegt telkens weer griezelig verbaasd te zijn hoe sterk vliegvelden op elkaar lijken.  Dat komt door de standaardindeling met dezelfde gates, stoelen en incheck balies. Slechts door details kan een specifiek vliegveld worden herkend. “In deze studie hebben we ontdekt dat het leerproces in de nucleus dentatus cruciaal is voor het snel herkennen van kleine verschillen die elke plek uniek maken”, zegt hij.
De onderzoekers hadden een genetisch veranderde muis nodig om dat aan te kunnen tonen. Bij beeldvorming in de hersenen schieten een aantal neuronen, plaatscellen genaamd,  vonken af. Die vormen samen in de hersenen een blauwdruk van elke nieuwe ruimte die we verkennen. Bij de volgende keer dat we die ruimte zien vormen de neuronen hetzelfde patroon. Daardoor weten we wanneer we ergens al geweest zijn en hoeven we niet opnieuw onze weg te leren vinden. Echter, indien we een ruimte betreden die lijkt op een die we al in het geheugen hebben zitten, ontstaat een nieuw maar overlappend patroon. Bij genoeg overlap van de twee ervaren we de sensatie van déjà vu ofwel “eerder gezien”.
Bij het ouder worden kunnen ziekten ontstaan als Alzheimer en dementie, waarbij de hersenen niet meer goed hun werk doen. Dan wordt het lastig herinneringen op te bouwen en soortgelijk voorkomende  situaties van elkaar te onderscheiden. Dat leidt soms tot verwarring bij dementerende patiënten.
In experimenten bij muizen die ene gen missen in de nucleus dentatus legden de onderzoekers de vinger op de signaalroute die ten grondslag ligt aan het herinneren van plaatsen. Verschillende muizen werden geplaatst in twee dezelfde soort kamers. In een van de kamers kregen de muizen af en toe een lichte schok onder de voeten.  Na drie dagen waren de muizen verstijfd van angst in beide kamers, ook in de ruimte waar hen niets gebeurde. Binnen twee weken leerden normale muizen welke kamer ze bang voor moesten zijn en welke veilig was. “De genetisch veranderde muizen waren niet in staat de vergelijkbare situaties uit elkaar te houden”, zegt McHugh. “Dat is het bewijs dat de vaardigheid om te veranderen als reactie op ervaring in de nucleus dentatus zit”.
Psychiater Herman Sno van het AMC in Amsterdam heeft zo zijn twijfels. Hij promoveerde op het verschijnsel déjà vu en werkt veel met ouderen. “Het is slechts een klein stapje. Maar in feite weten we nog niets over de biologische achtergronden van het geheugen”.
Je hioopt natuurlijk dat men ooit de moleculair-biologische routes leert kennen in de hersenen. Dan kun je inderdaad geheugenstoornissen en desoriëntatie bij alcoholisme en dementie beter behandelen. Maar zover is het nog lang niet. Het is en blijft voorlopig allemaal erg speculatief”.
“Men zegt wel te weten waar het geheugen ligt en hoe dat werkt. Maar ik denk dat het veel meer is dan biologische prikkels die worden opgeslagen en herkend. Voor mij blijft het geheugen en daarmee ook het verschijnsel déjà vu een mysterie”.
[ < terug ]

stuur naar vriend
print deze pagina
koop dit artikel

aanverwante artikelen: