Uw zoekopdracht

Zoeken in een regio



Hittegolf de baas door slim bouwen
Hittegolf de baas door slim bouwen

Hittegolf de baas door slim bouwen

datum plaatsing

 28-jul-07

medium

 Gelderlander

auteur

 Peter de Jaeger


Klimaatverandering zorgt niet alleen voor meer neerslag en stijgende zeespiegel. Hittegolven zullen in warme zomers vaker toeslaan in steden. Stedenbouwers kunnen bijdragen aan een klimaatbestendige stad door te kiezen voor andere inrichting en ander bouwmateriaal.

Warm weer is heerlijk. Dat zal niemand ontkennen. Een paar graadjes erbij is prima. Maar ouderen en jonge kinderen snakken in hete zomers soms naar verkoeling. Denk maar aan Parijs in de zomer van 2003. Daar bezweken tijdens de ‘canicule’ (hittegolf) duizenden mensen, vooral bejaarden, onder de extreme hitte. Daarnaast hadden vele tienduizenden mensen last van slaapgebrek en vochttekort.
Door de verwachte temperatuurstijging zullen dergelijke zomers vaker voorkomen. En dat wordt het best gevoeld in de grote stad. Door opwarmend asfalt en beton ontstaan in de stad namelijk hitte-eilanden. De temperatuur in de stad ligt daardoor vaak enkele graden hoger dan in de voorsteden eromheen of op het platteland.
Uit een rapport van het Wereld Natuur Fonds blijkt dat in de afgelopen dertig jaar het steeds warmer wordt in steden. De zomertemperatuurgegevens van zestien steden in Europa zijn geanalyseerd. De stijging was het hoogst in Madrid (met 2.2 graden Celsius) tot 23,7 graden C, gevolgd door Luxemburg (+2 graden C), Stockholm (+1,5 graden C) en Brussel, Rome en Wenen (+1,2 graden C). In Amsterdam en Parijs werd het gemiddeld één graad warmer. Alleen in Dublin, Helsinki en Kopenhagen bleef de stijging onder één graad Celsius.
“Omdat we zeker weten dat we vaker warmere zomers krijgen moeten we nu handelen. Daar kan de bouwwereld ons bij helpen”, zegt Florrie de Pater van het Klimaatcentrum van de VU Amsterdam. Elk huis of gebouw zijn eigen air conditioning is geen optie, aldus de onderzoekster, omdat we dan nog meer (dure) brandstof gebruiken en dus meer koolzuurgas uitstoten en het klimaat veranderen. “Verstandiger is gebruik maken van warmtepompen in combinatie met koude-warmteopslag” Hierbij wordt onbenutte warmte in de zomer opgeslagen in grond- of oppervlaktewater om in de winter te gebruiken. Omgekeerd kan in de zomer verkoeling worden geleverd door opgeslagen koud water in de wintermaanden. Bij grootschaliger gebruik zou de aanwezigheid van gunstige grondwaterlagen of diepe meren medebepalend kunnen worden voor de bouwlocatie, meent De Pater. “Nadeel kan zijn dat de systemen ondergronds te dicht op elkaar gepakt gaan zitten waardoor ze elkaar beïnvloeden en minder effectief werken. Een ondergrondse ruimtelijke ordening moet dat voorkomen”.
Waar nog weinig over is nagedacht is bouwwijze en materiaalgebruik, aldus De Pater. “Nu bouwen bijvoorbeeld veel projectontwikkelaars zongericht ofwel grote ramen aan de zuidkant om zoveel mogelijk zonnewarmte gebruik te maken. Dat is gunstig voor in de winter, maar kan in een warme zomer ondraaglijk worden. De bouwwereld moet komen met slimme technieken om gebruik te blijven maken van de zomerwarmte in de winter en tegelijk de warmte bij heet weer in de zomer buiten te houden.”
Ze verwijst naar de bouwwijze in de landen rond de Middellandse Zee. “Daar zien we dicht op elkaar staande huizen met dikke muren, soms licht geverfd. In die steden blijft het koel, ook als het buiten veertig graden is. Misschien moeten we het idee van de ruim opgezette wijken verlaten en dichter bouwen om de zon buiten te houden”.
Hetzelfde koele effect kan worden bereikt door een uitgekiend groenpatroon, zoals in Stuttgart. Daar wordt via wind uit de heuvels koelte in de stad gebracht. De universiteit van Manchester heeft berekend dat tien procent toename van de hoeveelheid groene ruimte in de stad de temperatuur met ongeveer vier graden Celsius kan minderen. Dat is precies genoeg om de gemiddelde voorspelde stijging rond 2080 teniet te doen. “Die compensatie komt door het verkoelende water dat door de planten en bomen wordt verdampt. Net als het koeleffect van zweet op onze huid”, zegt onderzoeker Roland Ennos.
Naast gelijkvloers groen zou er een tweede maaiveld moeten komen in steden door daken te voorzien van vegetatie. Dat werkt temperatuurverlagend in de zomer en houdt water vast. Op de universiteit van Amsterdam wordt studie gedaan naar het effect van een grasdak op vertraging van piekafvoeren van water. “Vegetatiedaken en groene gevels hebben effect op de temperatuur binnenshuis. Dat staat vast. Maar hoeveel dat is moet onderzoek uitwijzen”, aldus De Pater.
Verder werkt onderzoeksprogramma Klimaat voor Ruimte aan een project waarin materiaalgebruik wordt vergeleken. Er is bouwmateriaal nodig dat beter tegen vocht kan, omdat het ‘s winters natter wordt en tegen hogere temperaturen. Materiaal ook dat warmte terugkaatst. “Dus geen donkere dakpannen of geasfalteerde dakkapellen, maar lichtere kleuren die net als sneeuw en ijs warmte terugkaatsen”.[ < terug ]

stuur naar vriend
print deze pagina
koop dit artikel

aanverwante artikelen: