Uw zoekopdracht

Zoeken in een regio



Dronken worden zonder kater
Dronken worden zonder kater

Dronken worden zonder kater

datum plaatsing

 26-aug-06

medium

auteur

 Peter de Jaeger


Een avondje flink stappen heeft zijn tol, zoals de andere dag een kater. Regelmatige drinkers krijgen last van vergeetachtigheid en een zieke lever. Zou het niet mooi zijn als we plezier kunnen hebben van een goed glas bier of wijn, zonder de vervelende gevolgen. Wetenschappelijk gezien kan het, maar is het ook wenselijk?

Liefhebbers van Star Trek kennen Synthetol. Deze vervanger van alcohol geeft de gebruikers alle plezier van drank, zoals ontspanning en euforie, zonder de kater. “Dat is geen science-fiction meer. Er is geen enkele reden waarom we dat niet kunnen maken” zegt David Nutt, farmacoloog aan de universiteit van Bristol. “We kunnen de calorieën uit ons voedsel halen en de zwangerschap uit de seks, waarom dan niet de schadelijke bijwerkingen uit alcohol”. Hij heeft zijn ideeën ontvouwd in het tijdschrift Journal of Psychopharmacology.
Hoe alcohol precies op ons gemoed werkt is niet bekend. Wel weten we dat het de hersenactiviteit beïnvloedt. Aan de ene kant door bepaalde delen te onderdrukken en andere juist op te zwepen. De onderzoekers zijn het er in elk geval over eens dat het grootste effect van alcohol komt door aangrijpen op de receptor GABA (gamma aminobutyric acid), het voornaamste signaalmolecuul in de hersenen. Er zijn verschillende GABA subreceptoren, die voorkomen in diverse combinaties in de hersenen. Deze subtypes houden verband met verschillende alcohol effecten. Bijvoorbeeld het alpha1 type is verantwoordelijk voor het benevelde, dronken gevoel, terwijl alpha2 ons kalmeert en alpha5 alles te maken heeft met negatieve effecten zoals geheugenverlies, minder controle over onze beweging en de aandrang er nog een te nemen.
Nutt en zijn collega’s denken medicijnen te kunnen ontwikkelen die de ongewenste effecten onderdrukt zonder de leuke kanten weg te nemen. Wel de lusten maar niet de lasten. Zo is er een molecuul gevonden dat bindt aan alpha5 en voorkomt dat we ons na een paar borrels onhandig gaan bewegen en suf worden. Mogelijk helpt dit molecuul tijdig te stoppen met drinken. Harry June van de School of Medicine in Baltimore heeft de verbinding met succes getest op ratten. Hij heeft ook moleculen getest die het geluksgevoel wegnemen. Dat kan op den duur helpen alcoholisten nuchter te laten blijven. (New Scientist, 15 juli)
Nutt zelf is bezig met alpha5 blokkers die het geheugen intact houden. Een middel dat is bedoeld voor vergeetachtige ouderen werkt ook bij dronken vrijwilligers. Wanneer straks de receptoren bekend zijn voor agressie, verlies van beoordelingscapaciteit of verslaving, dan zijn we al een heel eind verder, aldus Nutt.
Blokkeren is één manier, maar er wordt ook gewerkt aan vervanging van alcohol als roesmiddel. Het blijkt dat de GABA receptoren die binden met alcohol eveneens reageren met drugs die bekend staan als benzodiazepines. Deze geneesmiddelen (zoals Valium) worden onder meer gebruikt tegen angstaanvallen en hebben veel dezelfde eigenschappen als alcohol, met name ontspanning.
Nutt zoekt naar een substituut voor alcohol dat geen chronische schade aanricht aan hart-, lever- en hersenfuncties. Hiervoor is volgens hem het benzodiazepine molecuul een goed uitgangspunt. Sommige patiënten hebben dit al veertig jaar geslikt zonder noemenswaardige gevolgen voor hun organen. Dit middel is echter gevaarlijk in combinatie met alcohol. Daarom is een nieuwe klasse van dit molecuul ontwikkeld dat heet PAs. Deze binden minder sterk dan GABA, hebben minder effect maar beschadigen het lichaam niet. Bovendien raakt men er niet aan verslaafd en zijn er geen afkickverschijnselen. Bij ratten en bavianen werkt het.
Kennis en inzicht in de relatie tussen alcohol en hersenen kunnen ook worden gebruikt om een pil te maken waar je nuchter van wordt. Een team van Richard Olsen aan de universiteit van Californië in Los Angeles is erin geslaagd het benevelend effect weg te nemen door toediening van een middel dat bindt met GABA receptor Delta. Het experimenteel middel R015-4513 brengt een ladderzatte rat binnen twee minuten weer op de been. (Proceedings of the National Academy of Sciences, mei 2006).
De techniek is dus blijkbaar geen struikelblok voor veiligere alcohol. Het zijn vooral sociale redenen die wondermiddelen, zoals de nuchterheidspil, tegen houden. “Er zijn teveel maatschappelijke nadelen verbonden aan drank die niet verdwijnen door een pil. Dronkenschap en agressie worden niet opgeheven. Je kunt nooit een schadeloos product maken van alcohol. Dat is en blijft een utopie. Het geeft bovendien een vrijbrief voor alcoholisten om maar door te blijven drinken. En dat wil niemand”, reageert Wim van Dalen van de Stichting Alcohol Preventie (STAP).[ < terug ]

stuur naar vriend
print deze pagina
koop dit artikel

aanverwante artikelen: