Uw zoekopdracht

Zoeken in een regio



Rietvelden hebben de toekomst
Rietvelden hebben de toekomst

Rietvelden hebben de toekomst

datum plaatsing

 dec-06

medium

 EOS

auteur

 Peter de Jaeger


De lage landen kampen steeds vaker met wateroverlast, vanwege de klimaatverandering. Overtollig water kan worden geborgen door immense rietvelden. Het riet zuivert niet alleen het grondwater, het levert ook biomassa voor groene energie. Tegelijk is het waterpark aantrekkelijk voor de recreatie. Op het landgoed Het Lankheet, bij Haaksbergen in Twente, is een veelbelovende proef aan de gang.
Bij dit project wordt het waterprobleem integraal aangepakt. “De verschillende waterfuncties worden meestal sectoraal aangepakt. Maatregelen voor de ene sector hebben vaak nadelen voor een andere. Zo willen natuurbeheerders verdroging bestrijden, terwijl boeren juist een lage grondwaterstand willen om vroeg op hun land te kunnen. Door die tegenstrijdige belangen is er uiteindelijk geen draagvlak voor de waterplannen. Maar bij dit project wijzen alle neuzen dezelfde kant op”. Dat zegt Eric Brinckmann, verantwoordelijk voor het waterbeheer op het landgoed.
Geestelijk vader van het beproefde ecologische zuiveringsmodel is Pieter Vereijken van Wageningen Universiteit. “Dit innovatief project is te mooi om waar te zijn”, zegt hij. “Met deze insteek worden diverse waterproblemen opgelost. We voldoen aan de mondiale klimaatsverplichtingen, de Europese kaderrichtlijn water, bieden boeren een nieuw gewas en realiseren een bestuurlijke doorbraak”.
De rietvelden zijn vorig najaar aangelegd op vijf hectare voormalige maïsakkers. Met het geoogste riet wordt groene energie opgewekt. Riet levert vijf keer zoveel biomassa als koolzaad, nu de belangrijkste bron voor biodiesel. De nagestreefde rietproductie van dertig ton per hectare is overigens het eerste jaar nog niet gehaald, omdat de vruchtbare toplaag is verwijderd en gebruikt voor damaanleg rond de rietakkers. De bovenlaag is expres eraf gehaald, omdat alleen hongerend riet in staat is kleine hoeveelheden fosfor en stikstof uit het water te filteren. Het weinig vervuilde water, afkomstig uit de Buurserbeek, verlaat de rietvelden -ondanks de lage concentraties- toch nog schoner. Een teken voor de onderzoekers dat het riet als filtersysteem werkt.
Gezocht wordt naar het optimale zuiveringssysteem. De rietvelden zijn opgedeeld in blokken. In elk rietveld staan computergestuurde pompen die regelen de tijd en de hoeveelheid water dat op het veld blijft staan. Monitoring levert allerlei groeicurves en gegevens over de zuivering van het riet. Vereijken erkent dat zuiveren met riet op zich niet nieuw is. Denk maar aan de helofytenfilters, die soms zijn te zien op (boeren)campings. “Probleem is dat die filters na verloop van tijd volgelopen en verzadigd zijn, zeker als het riet niet wordt geoogst. Dan verlaten net zoveel meststoffen het rietveld als erin gaan. Het filter stelt dan niks meer voor”.
Dat euvel is op te lossen door grotere rietvelden aan te leggen en de stengels regelmatig af te snijden.. De oppervlakte riet moet in de juiste verhouding staan tot de vracht meststoffen die eruit gehaald moet worden. Vereijken heeft berekend dat één hectare riet nodig is om jaarlijks een halve miljoen kuub water te verstouwen. Dat is per dag een waterlaag van vijftien centimeter.
Het water uit de rietvelden wordt geleid naar historische vloeiweiden, die een paar jaar terug zijn hersteld samen met ecologen van de Groningse universiteit. De oorspronkelijke vloeiweiden zijn in 1895 aangelegd door landgoedeigenaar Van Heek om de arme heidevelden te bevloeien met vruchtbare slib uit de beek. Na een paar seizoenen bemesten met beekwater konden de woeste gronden worden ontgonnen voor de landbouw. Brinckmann: “De bevloeiing gebeurt nu om juist het omgekeerde te bereiken. We willen namelijk niet bemesten, maar ontmesten. De overmaat aan voedingsstoffen willen we uit de beek halen. Te veel fosfor zorgt namelijk voor vissterfte en algenbloei in de beek”.
Het gezuiverde water dient ook om de achterliggende verdroogde bossen (100 hectare) weer drassig te maken. Door diepe sloten te graven tijdens de ontginning voor de landbouw, een eeuw geleden, verdwenen de natte broekbossen met elzen, essen, wilgen en inheemse vogelkers. Dergelijke bossen gedijen alleen op moerasbodems. Door verdroging overheersen nu bramen, brandnetels en Amerikaanse vogelkers.
Het natuurlijke zuiveringsfilter met de omliggende vloeiweiden en broekbossen zijn samen een wijds waterpark, waar nieuwe natuur en waterbeheer met elkaar zijn vervlochten. Het filter wordt voor de recreant als watertuin gericht met wandelpaden over houten vlonders, uitzichtpunten en waterbassins waar bio-indicatoren (insecten, amfibieën en planten) de kwaliteit van het water duiden.
Volgens Vereijken kan dit unieke waterproject als voorbeeld dienen voor veel andere plekken in Nederland. In totaal is volgens hem 150 000 hectare riet nodig (7% van het landbouwareaal) om al het overtollig water in Nederland te bergen en te zuiveren. “Die rietvelden kun je fraai draperen langs waterwegen en achter rioolwaterzuiveringsinstallaties.”[ < terug ]

stuur naar vriend
print deze pagina
koop dit artikel

aanverwante artikelen: