Mosselen straks kunstmatig gekweekt |
|
datum plaatsing |
mei-07 |
medium |
EOS |
auteur |
Peter de Jaeger |
Vanaf volgend jaar op uw bord: Zeeuwse mosselen die kunstmatig zijn gekweekt. De mosselcultuur zoekt samen met wetenschappers noodgedwongen naar andere manieren van productie. Kunstmatige kweek is er een van. “Het lukt ons goed om de mosselen te laten voortplanten in gevangenschap. Echter, verdere opkweek van een minilarf tot mosselbroed van een halve centimeter op buitendijkse mosselbanken in de zee geeft problemen”. Dat zegt Pieter Geijsen van Roem van Yerseke, een bedrijf dat mosselen en andere schelpdieren verwerkt voor consumptie. Daarom probeert men ook dat tussenstadium in het lab onder gecontroleerde omstandigheden onder de knie te krijgen. Pas als ze dan 1 tot 2 centimeter groot zijn worden ze uitgezet. “Maar om die opkweek op grote schaal te realiseren is niet rendabel. Daarvoor heb je enorme installaties nodig. Dat is eigenlijk het struikelblok. Mooiste zou zijn als er kunstmatig voedsel wordt ontwikkeld, met daarin de nodige eiwitten en koolhydraten. Daar zijn we nu volop mee bezig”. Tot heden worden jonge mosselen, die worden gekweekt op mosselpercelen in de Oosterschelde en de Waddenzee, opgevist uit de Waddenzee. Maar de natuurlijke beschikbaarheid van het mosselzaad staat onder enorme druk. “Het beschikbare mosselzaad in de natuur daalt. Hoogstwaarschijnlijk als gevolg van klimaatverandering”, zegt Aad Smaal, schelpdieronderzoeker bij Wageningen IMARES en sinds kort bijzonder hoogleraar aan de Wageningse Universiteit. Bij zachte winters, net als nu, zijn er veel natuurlijke vijanden van het broed, zoals zeesterren,. krabben en garnalen. Het natuurbeheer is een andere bedreiging voor de traditionele mosselcultuur, aldus Smaal. “De wilde wateren worden meer en meer beschermd tegen ingrepen van buitenaf. Vangstquota bepalen hoeveel mosselbroed de vissers mogen weghalen van de bodem zonder het ecosysteem aan te tasten. Overigens, naar de mogelijk negatieve invloed van mosselvisserij op het bodemleven van de Waddenzee wordt nog volop onderzoek gedaan”. Een andere bedreiging voor de mosselcultuur is de verzuring van de zee. Het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO) kwam laatst met een studie naar buiten waaruit blijkt dat aan het eind van deze eeuw mosselen (en oesters) een kwart langzamer kalk inbouwen in hun schelpen. Dat komt door de toenemende hoeveelheid koolzuurgas (CO2) in de lucht. “Maar dat speelt pas op langere termijn”, zegt Smaal. “Nu hebben we te maken met vangstbeperking en schaarste aan de grondstof.” Ondanks importen van mosselbroed uit de Ierse Zee en Engelse wateren, draaien de mosselbedrijven in Yerseke, met de enige mosselveiling ter wereld, op halve toeren. De bedrijven hebben een capaciteit van 100 miljoen kilo per jaar. Dat is sinds eind jaren negentig –als gevolg van terugloop natuurlijk aanbod- nog maar 60 miljoen kilo. “Maar de vraag is er en neemt alleen maar toe”, zegt Smaal. Het gros van de Zeeuwse mosselen wordt verkocht aan België. De Belgen zijn ware mosselliefhebbers en eten jaarlijks drie kilo per persoon. Om aan de vraag te kunnen voldoen zijn verschillende manieren van kunstmatige kweek mogelijk. Mosselkweek via hatchery/nursery is er een van. Hierbij worden volwassen mosselen in gevangenschap aangezet tot voortplanting. Een verhoging van de watertemperatuur met tien graden doet het libido van de mosselen binnen vier uur hoog oplopen. Dan beginnen de mosselen te ‘melken’: ei- en zaadcellen worden in het water losgelaten en daar vindt de bevruchting plaats. In de natuur gebeurt dit normaal in maart en april. In gevangenschap kan dat het hele jaar door. De ontstane minilarfjes (0,2 mm) worden vervolgens in grote bakken verder opgekweekt tot een lengte van vier millimeter. Dit broed bezit een voetje waarmee ze zich voortbewegen over de bodem, hebben inwendige kieuwen en een darmstelsel. De kleine mosselen hechten zich in dit stadium vast aan een ondergrond. In de natuur zijn dat vaak rotsen of stenen. De schelpdieren worden gevoed met algen. De algenkweek is het duurste onderdeel van de mosselkweek en ook het moeilijkste om het in voldoende mate te produceren. Mosselen zijn kieskeurige eters die per levensstadium weer andere eisen stellen aan hun voedsel. “We hebben net ontdekt dat we door veredeling mosselen kunnen produceren die wel groeien maar zich niet voortplanten. Die stoppen dus alle energie in de groei. Die noviteit biedt een meerwaarde aan het gekweekt product. Dat kwaliteitsoordeel rechtvaardigt een hogere prijs”. Het is een optie om algenkweek te combineren met landbouwbedrijven aan de kust. Er wordt gewerkt aan een plan voor gecombineerde kweek van algen, zoute gewassen, tong, wormen en schelpdieren. De mest van de vis doet algen groeien en algen zijn weer voedsel voor de schelpdieren en de wormen. De wormen worden op hun beurt weer gevoerd aan de vissen. Onderzoek naar deze gesloten kringloop gaat binnenkort van start. Maar dat is allemaal nog niet commercieel toepasbaar. Een andere manier om het aanbod van mosselbroed te laten stijgen is invangen van larven via touwen. Daar zijn veelbelovende experimenten mee gedaan in de Waddenzee. “Bij deze manier van oogsten is er geen last van vraat door zeesterren en krabben en de bodem wordt niet beschadigd”, zegt Smaal. “Door meerdere manieren van kweek toe te passen ben je het beste verzekerd van voldoende toelevering. Naast de kunstmatige kweek zal er daarom altijd plaats blijven voor de traditionele mosselteelt.” Vlaamse mosselen Vanaf dit jaar zullen voor het eerst Vlaamse mosselen de markt bereiken. Voor de kust van Nieuwpoort groeien mosselen in drijvende kooien, voorzien van haspels koord. Op die koorden zet het mosselzaad zich vast en groeit uit tot een volwaardige mossel. Deze hangmosselcultuur haalt een omzet van 20 kilo per meter, zonder het milieu te schaden. Later willen de Belgen ook mosselen kweken aan de pijlers van windmolens voor de kust. Afhankelijk van het weer denkt de Stichting Duurzame Visserijontwikkeling per kooi zeven ton mosselen te kunnen oogsten. In totaal hoopt men in 2009 op een productie van 9000 ton, dat is een derde van de Vlaamse mosselconsumptie.[ < terug ] Dit artikel is auteursrechtelijk beschermd. Indien dit artikel interessant is voor uw website, bieden wij u de mogelijkheid het te gebruiken. Neem hiervoor contact op met Nostraverus.
|
|