Uw zoekopdracht

Zoeken in een regio



Honing op de wonde
Honing op de wonde

Honing op de wonde

datum plaatsing

 jun-07

medium

 EOS

auteur

 Peter de Jaeger


Honing is gezond. Dat komt door de enzymen. In Wageningen staat een bedrijfje dat erin is geslaagd het enzymgehalte in de honing tien tot twintig maal op te krikken. Die superhoning wordt sinds kort verkocht als geregistreerd medisch hulpmiddel.

De bijenvolken krijgen we niet te zien. En zeker niet de kassen waarin ze tussen mei en augustus honing produceren. Want dan kunnen we doorbrieven op welke planten de bijen hun nectar verzamelen. En daar zit hem net de kneep van Bfactory. Dankzij een angstvallig geheim gehouden procédé levert dit Wageningse bedrijf, een spin-off van de universiteit die in 2002 is opgericht, een bijenhoning met een extreem hoog enzymgehalte dat gebruikt wordt in crèmes, zalven en gels voor huid- en wondbehandeling. Inmiddels zijn er al producten op de markt, met namen als Vetramil, Dermasilk en Revamil.
“We willen het geiten willen sokken stadium ontstijgen en verzonnen daarom namen die niet geassocieerd worden met natuurwinkels en vage theorieën”, zegt directeur Tineke Creemers. “Er is bewust niet gekozen voor patentering van het productieproces van onze honing. We zijn een klein bedrijf en het onderhouden van een patent kost erg veel geld. En stel dat na het patent verkrijgen een groot farmaceutisch bedrijf ons product zou gaan maken, volgens ons procédé, dan is het erg lastig om dat te bewijzen. Daarom is gekozen voor strikte geheimhouding. Zelfs de jaarlijkse honingopbrengst geven we niet prijs”.
De helende werking van honing is wereldwijd en al eeuwen lang bekend. Het woord medicijn is zelfs afgeleid van de honingdrank mede. Egyptische papyrusdocumenten vermelden honingrecepten voor steekwonden, etterende wonden en amputaties. In de Eerste Wereldoorlog werden gewonde soldaten met open wonden behandeld met honing. De laatste jaren is er hernieuwde belangstelling voor honing als geneesmiddel. Zo blijkt uit Brits onderzoek dat een stinkende wond schoon wordt na enkele dagen behandelen met onverdunde honing. Alle ziekteverwekkende bacteriën verdwenen als sneeuw voor de zon. In de universiteitskliniek van Limoges zijn ruim honderd patiënten met slecht helende wonden behandeld met honing. Het bijenproduct gaf snellere en betere resultaten dan farmaceutische middelen. Extra pluspunt is dat de kosten van honingtherapie maar een fractie zijn van die van de gangbare medicijnen.
Een van de werkzame bestanddelen in honing dat bacteriën doodt is waterstofperoxide. Die verbinding ontstaat onder invloed van het enzym glucose-oxydase dat in aanwezigheid van suiker en een beetje water (wondvocht) glucose omzet in waterstofperoxide en gluconzuur. Het enzym wordt in de wond actief en zorgt voor een zuur milieu waarin waterstofperoxide optimaal zijn werk doet. Echter, uit onderzoek van de befaamde honingexpert Peter Molan uit Nieuw Zeeland blijkt dat er nog een andere factor meespeelt. Dat ontdekte hij bij honing van de manukaplant ofwel rode theeboom. Bij uitschakeling van waterstofperoxide, door toevoeging van het enzym catalase, blijft de anti-bacteriële werking van deze honing recht overeind, zelfs na verhitting. Het verantwoordelijke stofje is nog steeds niet gevonden. “Wij doen ook onderzoek hiernaar. En willen graag weten wat deze factor is. Dat doen we samen met het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam”, zegt Creemers.
Honing is zeer complex van samenstelling en bevat naast zeven eiwitten nog honderden andere verbindingen, zoals mineralen, fenolen en flavonoïden, die nog lang niet allemaal bekend zijn. De stoffen komen niet alleen via de bloemennectar in de honing terecht, maar ook via stuifmeel en propolis. “Propolis is een klein stofje dat bijen verzamelen, bijvoorbeeld van berkenknoppen, om kiertjes in de bijenkast mee dicht te kitten. Die stof kan terechtkomen in de ramen waarin ze honing maken en dus in de honing zelf”.
Bfactory is voortgekomen uit onderzoek naar de productie van medicinale eiwitten door bijen. Eind jaren negentig deed Plant Research International, onderdeel van Wageningen Universiteit, een proef in de botanische tuin Arboretum met de struik Enkianthus campanulatus. Deze struik maakt van nature veel enzymen om zich te beschermen tegen bacteriën en schimmels. Uit het experiment bleek dat het natuurlijk eiwit uiteindelijk ook in zuivere vorm terechtkomt in de honing. Hiermee was de basis gelegd voor de winning van kostbare eiwitten uit honing.
Een stap verder was het laten produceren door de bijen van een eiwit dat in de plant is gezet. Dat is voor het eerst gelukt in petunia. Maar door de lange, smalle bloembladeren is deze sierplant niet geschikt voor bijenbezoek. Daarom werd overgestapt op anjers. Getracht is om een ingebouwd vaccin te laten maken door deze snijbloem. Dat was een eiwit tegen het parvovirus, dat ernstige diarree veroorzaakt bij puppies van honden. “Het gen sloeg aan, maar de eiwitconcentratie in de honing was erg laag. Te laag voor een commercieel interessante productie. Opschaling was hard nodig, maar toen de universiteit zijn handen terugtrok, is het project gestopt en hebben we ons toegelegd op pure honing met een zo hoog mogelijk enzymgehalte.”
“Het gaat met name om enzymen als oxydases, invertases en amylases. Door een juiste combinatie van planten die de bijen bezoeken kunnen we een extreem hoog eiwitgehalte realiseren. Tien tot twintig maal zoveel als wat in gewone consumptiehoning zit die je in de winkel koopt”.
De medicinale honing is vooral getest op de huid. Brandwonden genezen sneller door honing erop te smeren. Met gangbare zalf behandelde wonden zijn gemiddeld na vijf weken dicht, met honing is dat al binnen twee weken het geval. Zo blijkt uit een studie van het Brandwondencentrum in Beverwijk bij varkens. In India is de werking van honing vergeleken met zilversulfadiazine, het meest gebruikte middel voor brandwondgenezing. Na zeven dagen bleek de infectie gestopt bij slechts zeven procent van de patiënten die met het gangbare middel waren behandeld, tegen 91 procent van hen die honing kregen opgesmeerd. Ook in China zijn in de jaren negentig spectaculaire resultaten gehaald. Honing gemengd met olie en geneeskrachtige kruiden werd getest bij liefst 50 000 Chinezen met ernstige brandwonden. Geen infecties, eenvoudige goedkope behandeling en een soepele huid waren de juichende uitkomsten.
“Brandwonden spreken het meest tot de verbeelding, maar is slechts een kleine afzetmarkt”, zegt Creemers. “De toepassing van onze producten ligt toch vooral bij patiënten met chronische wonden, zoals diabetische voet, doorligwonden en open benen.”
In 2004 kwam het bedrijfje, met vier man personeel, met zijn eerste product op de markt: Revamil, een wondgel. Vorig jaar zijn daaraan toegevoegd Dermasilk, een hypoallergene crème voor behandeling van eczeem en kleine huidwondjes door krabben (in België op de markt gebracht door Eureka Pharma in Wielsbeke); Honeyfeel, een cosmetisch product op basis van honing voor de droge en geïrriteerde huid en Revamil fem, een gel voor behandeling van vaginale klachten. Alle middelen bestaan uit honing plus specifieke verbindingen. De combinaties zijn vooraf uitvoerig getest op vrijwilligers en via onderzoek in ziekenhuizen.
Revamil fem is, anders dan de overige producten, honderd procent honing. De honing herstelt het zure milieu in de vagina. Creemers: “Bij vrouwen die last hebben van schimmel en bacteriële infecties is de zuurgraad verstoord door hormonale schommelingen. Bij een basisch milieu leggen de lactobacillen het loodje en krijgen schimmels en gisten de kans die daar niet thuishoren. De honingzalf herstelt het zure milieu, waardoor de lactobacillen terugkomen en schadelijke bacteriën worden gedood”.
Het nieuwste product is Vetramil, een wondzalf met honing voor dieren. Het kan worden gebruikt voor honden met infecties tussen de tenen, bij vogels met kale plekken of bij konijnen waar een abces is weggesneden. Ook wordt het gebruikt bij koeien met uierontsteking. “Nu worden die vaak met antibiotica behandeld, maar residuen hiervan komen terecht in de melk. Honing heeft dat probleem niet”, aldus de entomoloog. Gewerkt wordt nu aan een spray om het middel makkelijker op de uiers aan te kunnen brengen.
Bfactory heeft recent aangetoond dat de door haar ontwikkelde honingzalf Revamil de hardnekkige ziekenhuisbacterie MRSA bestrijdt. Deze bacteriën blijken niet in staat resistentie te ontwikkelen tegen honing. Creemers: “Dat is zeer gunstig, omdat een groot deel van de stafylokokken steeds minder gevoelig worden voor antibiotica. In Nederland en België is dat nog maar enkele procenten, maar in andere landen is dat vaak al meer dan de helft.”
De Wageningse bijenmelkers willen de vleugels uitslaan. Nieuwe producten op de markt brengen (onder meer tegen koortslip en huidschimmels) en de markt verder uitbreiden, ook naar het buitenland.[ < terug ]

stuur naar vriend
print deze pagina
koop dit artikel

aanverwante artikelen: