De zes bescheiden planken in het atelier van Harold Schouten (1961) zorgen voor een stortvloed aan verhalen over projecten en toevallige gebeurtenissen. Sommige boeken herinneren aan zijn eerste kennismaking met kunst en cultuur, een aanraking die hij te danken heeft aan zijn grootoom Groard, de broer van zijn opa.

Het was bij hem dat de jonge Schouten naar muziek luisterde. In zijn huis bekeek hij ook kunstboeken, waarvan de Time Life-uitgave van Cézanne in zijn atelier een stille getuige is. Zeker tien andere delen liggen hij thuis. Van Groard kreeg hij op zijn vijftiende ook twee identieke boeken van Goya. Het ongeschonden exemplaar was voor later. Het cadeau dat hij als puber direct mocht inzien, bevatte dichtgeplakte pagina’s. Voor de ‘enge’ afbeeldingen werd hij te jong bevonden.

Schouten grijpt naar een beduimelde uitgave van Flaubert. Zijn grootoom kocht het Franstalige boek dat wemelt van de onderstrepingen en commentaar, in 1948. Weggooien is onmogelijk, iets wat ook geldt voor een boekje over homeopathische medicijnen dat Groard met behulp van een lege telefoonklapper in elkaar knutselde.

Bij nader inzien erfde Schouten niet alleen Groards boeken, maar ook diens liefde voor het maken ervan. Schoutens kast bevat eigen catalogi van tekeningen en schilderijen, maar ook verslagen van projecten. Aan Toeval gezocht!, waarbij hij vorig jaar samenwerkte met een klas schoolkinderen, herinnert een vuistdikke kleurencatalogus. Het boek door de zesjarigen keert binnenkort terug naar de makers.

Mix x tijd (spreek uit: mix maal tijd) vertelt over een samenwerkingsproject tussen kunstenaars en buurtbewoners met een verschillende culturele achtergrond. Het bevat meerdere lagen doordat het draait om de onderlinge ontmoetingen én het gezamenlijk bedenken van een nieuw gerecht. Vanwege de recepten is het ook een kookboek.

In de voetsporen van zijn grootoom stelde Schouten ook boekjes samen naar aanleiding van reizen naar onder andere Amerika en Georgië. Zijn kast telt zo´n twintig exemplaren, veelal in briefkaartformaat met schetsen, aantekeningen en teksten. Hij typeert ze als ‘fotoboek, maar dan intiemer’. En dan is het nog een boek in voorbereiding, samen met de Zwitserse schrijver en computerdeskundige Urs Richle.

Onderin de kast herbergt een wijndoosje drie volumes van een honderd jaar oude Engelstalige encyclopedie. Schouten kocht het een jaar of tien geleden in Praag met het idee er iets mee te gaan doen. De boeken vallen bijna uit elkaar, maar van opknappen of verknippen, kwam het tot dusver niet.

Leviathan van Paul Auster las Schouten met buikgriep in een hotel op weg naar Georgië. Het herinnert hem aan de belabberde toestand waarin hij verkeerde, maar ook aan een ongelooflijke voorval. Want naar later bleek overnachtte zijn vooruit gereisde vriendin niet alleen in dezelfde stad, maar had ze uit de honderden slaapplekken die de stad bood, exact hetzelfde hotel gekozen. En geloof het of niet; ze bivakkeerden eveneens in dezelfde kamer.

Wat Schouten aanspreekt in de boeken van Auster zijn, naast de schijnbaar toevallige gebeurtenissen, de projecten van de hoofdpersonen. In het verfilmde Smoke neemt Harvey Keitel iedere ochtend een foto, altijd op dezelfde tijd en plek. In de laatste publicatie van de Amerikaanse auteur schrijft hoofdpersoon Nathan Glass een boek over iedere dwaasheid, blunder en tekortkoming van zijn leven. Die projecten inspireren Schouten. ‘Als schilder die werkt vanuit een lange traditie vraag je je soms af waarom je het doet. Je moet je eigen projecten bepalen.’

Julio Cortázar ziet Schouten als voorloper van Auster. Na twintig jaar heeft hij diens Rayuela: een hinkelspel opnieuw op zijn nachtkastje. Het boek kan chronologisch gelezen worden, maar ook kriskras als op een hinkelbaan. Net als Austers boeken kent Cortázars literaire hoogtepunt vele lagen, al doet het volgens Schouten nu gedateerd aan. De jonge Amerikaan Jonathan Safran Foer (1977) neemt met Extremely Loud and Incredibly Close het stokje van deze auteurs over. Ook dat boek gaat over relatief gewone dingen en kent dezelfde gelaagdheid als Austers romans.

Als schilder van zee en water genoot Schouten eveneens van Redmond O’Hanlons Trawler, over diens verblijf op een Schotse vissersboot. Datzelfde geldt voor het kunstboek A la Playa met strand- en zeegezichten van Spaanse schilders aan het begin van de vorige eeuw. De geschiedenis van New York aan de hand van oesters van Mark Kulansky behoort dan ook tot één van zijn favoriete boeken, want Schouten is ook gefascineerd door oesters. Het twee kleppige weekdier is net als water één van zijn langlopende projecten.

Harold Schouten exposeert van 16 maart t/m 7 april bij Jan van Hoofgalerie in ’s Hertogenbosch en van 5 april t/m 22 juni in het Gorcums Museum.

Meer over zijn werk: www.haroldschouten.nl