Zo lang als de voetbalrel oud is, roepen we in Nederland dat supportersgeweld hard moet worden aangepakt. Toch lukte het de harde kern van voetbalhooligans vorig jaar weer om een aantal wedstrijden flink te verzieken. Is het niet eens tijd voor die speciale voetbalwet, naar Brits voorbeeld?

Hij zal beleefd glimlachen en snel een nieuwe pint bestellen; de Britse hooligan die je probeert uit te leggen hoe voetbalgeweld in ons land wordt bestreden. Onder de indruk zal hij in ieder geval niet raken. Nog steeds kunnen kwaadwillende voetbalsupporters zich in ons land flink uitleven. Vrijwel ongestraft kunnen ze de tegenpartij bijvoorbeeld via spreekkoren laten weten dat ze ‘aan het gas’moeten of dat een spelersvrouw ‘een hoer’ is. Mochten de ‘fans’ in het stadion hun gang niet meer kunnen gaan, dan kan dat altijd nog in en om de clubhuizen. Of onderweg naar de wedstijd - langs de snelweg desnoods. De bussen van eredivisieteams worden tegenwoordig onder begeleiding van een politiehelikopter naar het stadion van de tegenstander begeleid. Terwijl de Nederlandse Spoorwegen al jarenlang treinen laten rijden waarvan zeker is dat ze na terugkomst volledig zijn uitgewoond. Hoeveel gekker moet het nog worden, voordat er effectieve maatregelen komen?

 ‘Bezoekje’

Hoewel onderzoek aangaf dat het voetbalvandalisme de laatste jaren minder werd, ging het de afgelopen twee seizoenen weer een aantal keren goed mis. Er waren de rellen rond Feyenoord-Ajax in april 2005, waarbij een aantal Feyenoord-supporters gewond raakte door ontploffend vuurwerk. 43 mensen werden gearresteerd. En begin dit jaar ging een groep van 70 Ajax-hooligans ‘op bezoek’ in het clubhuis van ADO Den Haag. Resultaat: vijf zwaargewonde, met honkbalknuppels en messen bewerkte, Hagenezen. Wat is dat toch met die Hollanders die zo vol zijn van de ‘keiharde aanpak’ van het voetbalgeweld, terwijl daar in de praktijk niets van terechtkomt?

Vuur na aan de schenen

De Engelsen weten (inmiddels) wel raad met het aan banden leggen van het voetbalvandalisme. Al een tijdje wordt de hooligans het vuur na aan de schenen gelegd. De legendarische songtekst You’ll Never Walk Alone heeft in Engeland een letterlijke betekenis gekregen. Voetbalsupporters worden continu over de schouders gekeken door de Britse overheid en de clubs uit de Premier League. Is het niet via de steward, dan is het wel via tientallen camera’s die elke beweging van de vandalen in de stadions vastleggen. Ook zijn er in de stadions borden opgehangen waarop bijvoorbeeld de boetes worden genoemd voor het illegaal betreden van het veld. Simpel, maar doeltreffend.

Een aantal van die Britse maatregelen wordt ook in ons land toegepast. Toch is er een belangrijk verschil in aanpak tussen de twee landen. De Engelsen werken namelijk met wetgeving die is aangepast aan het verschijnsel van de voetbalhooligan. En die wetgeving wordt zo strak gehandhaafd, dat er geen Britse voetbalfan meer is die het waagt zich eraan te onttrekken. Het Britse voetbalgeweld is sinds de invoering van de voetbalwet aanzienlijk verminderd.

Terreur

In ons land gaan al jarenlang geluiden op om te komen tot zo’n speciale voetbalwet,  naar Engels voorbeeld. Maar steeds als het zover is, schrikt men terug. Met de twee bekende argumenten: de goeden mogen absoluut niet onder de kwaden lijden. En onze nog steeds gekoesterde privacy mag niet worden aangetast.  

Toch vragen politici en voetbalbond zich de laatste maanden serieus af of het niet eens tijd wordt om zo’n wet in te voeren. Kamerlid Ed van der Sande (VVD) kwam met het voorstel voor een anti-hooliganwet. Hij vindt dat het gezwartepiet over de aanpak van voetbalhooligans afgelopen moet zijn. ‘In plaats van te huilen in het bos, moeten de betrokken partijen maar eens hun verantwoordelijkheid nemen.’ Dat kan volgens Van der Sande via een wet waarin alle maatregelen waarover nu al zolang wordt gepraat, kunnen worden ondergebracht: ‘Wetgeving waar ook de rechter mee uit de voeten kan.’
In Nederland maakt ook de KNVB zich sterk voor een voetbalwet. De voetbalbond vind het bijvoorbeeld geen goed teken dat het aantal aanhoudingen van de laatste jaren sterk achterblijft bij het toegenomen geweld. Een voetbalwet naar Engels voorbeeld zal de politiek dwingen om keuzes te maken bij het bestrijden van voetbalvandalisme, laat de bond weten. En zwaardere straffen voor zich misdragende supporters zullen - net zoals als in Groot Brittannië - afschrikwekkend werken. Aldus de KNVB.

Daad bij het woord

De Engelsen pakken hun voetbalfans aan where it hurts: via stadionverboden. De zogenaamde banning orders kunnen onder meer worden opgelegd na een veroordeling voor eerder wangedrag in het stadion. Ook kan men supporters vastzetten, als er voor de wedstrijd het vermoeden is dat ze herrie willen gaan schoppen. In de aanpak van het supportersgeweld hebben de Engelsen de daad bij het woord gevoegd via hun Football Disorder Act. Het ministerie van Binnenlandse Zaken in het Verenigd Koninkrijk heeft een speciaal meldpunt opgericht, dat erop toeziet dat de stadionverboden ook worden gehandhaafd en dat er een administratie over wordt bijgehouden.

Mislukking

De Britse hooligan zal zich in Nederland verbazen over het feit dat er al jaren over een stadionverbod met meldingsplicht wordt gepraat, terwijl er in de praktijk niets van komt. Welke supporters hebben zich de afgelopen jaren daadwerkelijk in de rust van een wedstijd bij het plaatselijke politiebureau moeten melden? Kent u ze? Zelfs een eenvoudig experiment met de ingebruikneming van een zogenaamde club card leidde tot een mislukking.
Die stadionverboden komen in Nederland nauwelijks van de grond, omdat de rechter er (meestal) niet aan wil. De KNVB deelt wel stadionverboden uit – zelfs zo’n 1200 per jaar - maar heeft niet de wettelijke middelen om ze ook te handhaven. Ze kan fans alleen vriendelijk vragen zich te melden tijdens de wedstrijden... De voetbalbond verwelkomt daarom een zogenaamde evenementenwet, waarin het strafrechtelijke stadionverbod duidelijker wordt vastgelegd. Aan de hand daarvan kunnen ook langere stadionverboden worden uitgedeeld dan nu het geval is.
De Engelsen gaan via hun voetbalwet veel voortvarender te werk: verdachte Britse hooligans moeten voor binnen- en buitenlandse wedstrijden voor vijf dagen hun paspoort bij het plaatselijke politiebureau inleveren. De Britten hebben ook een speciale politieafdeling opgezet voor de aanpak van hooligans: The Football Intelligence Section. Het is een politieenheid die zich voor honderd procent richt op het voorkomen van voetbalrellen en het oppakken van verdachte supporters.

Ambtelijke molen...

Voor de gezamenlijke aanpak van voetbalvandalisme is er in Nederland het Centraal Informatiepunt Voetbalvandalisme (CIV), dat is ondergebracht bij de politie. Maar zelfs die organisatie stelt zijn vraagtekens over de gang van zaken in ons land: het duurt volgens het CIV bijvoorbeeld 90 dagen voordat een meldingsplicht (als de rechter er al toestemming voor geeft!) door de ambtelijke molen is. Het CIV meldt verder dat er in ons land te weinig capaciteit is voor de opsporing van voetbalsupporters die zich aan geweld schuldig hebben gemaakt.

Jaar verder...

De Nederlandse politie ziet het werken met een nieuwe voetbalwet desondanks niet zitten. ‘Het huidige strafrecht geeft ons genoeg middelen om op te treden tegen misdrijven door hooligans’, reageert Cees den Bakker, woordvoerder van de Raad van Hoofdcommissarissen. De politiechefs vinden ook dat de verantwoordelijkheid voor de openbare orde in eerste instantie bij de clubs zelf ligt. Premier Balkenende heeft laten weten dat er in Nederland (nog) geen behoefte is aan een zogenaamde voetbalwet. En naar verluidt heeft minister Donner helemaal geen zin om justitie nog verder te belasten met de aanpak van voetbalsupporters. Wel is er, hoe Hollands, weer een werkgroep aan de slag gezet die (namens onder meer politie, Openbaar Ministerie en het ministerie van Binnenlandse Zaken) de komende maanden onderzoek zal doen naar de toegevoegde waarde van een voetbalwet. Als de uitslag daarvan bekend is, zal het in ieder geval nog een jaar duren voor de nieuwe wet überhaupt van kracht kan zijn. In de vakken van de voetbalclubs zal dit nieuws met veel enthousiasme worden begroet. Voorshands is er voor de Nederlandse hooligans geen enkele reden om ongerust te zijn...

Belangrijkste regels uit de Britse voetbalwet

-    Het is verboden om toegangskaarten voor de verkoop van voetbalwedstrijden  zwart te verkopen, aan te bieden of uit te stallen.
-    Het is niet toegestaan om dronken te zijn of in het bezit van alchohol als je met de trein naar een voetbalwedstrijd reist.
-    Ook mag je niet dronken en/of in het bezit van alcohol het terrein betreden.
-    Gedurende de voetbalwedstrijd mag je in het zich van het veld geen alcohol bezitten of consumeren.
-    Je mag het voetbalveld niet zonder toestemming betreden.
-    Je mag geen vuurwerk hebben in het stadion!
-    Het is verboden objecten op het veld te gooien zonder toestemming.
-    Het is verboden om aan onfatsoenlijke of racistische spreekkoren mee te doen, of je nou in je eentje bent of samen met een groep.