Kerstcadeaus van honderden euro's. Het is niet alleen financieel onverstandig, maar ook onfatsoenlijk en overdreven. Budgetvoorlichter en ettiquettelogen adviseren: ga voor gezelligheid en bescheiden cadeaus deze feestdagen.

Kerst- en sinterklaascadeaus worden steeds duurder. Vaak kosten ze honderden euro’s per persoon. Nederlands bekendste ‘etiquettologe’ Reinildis van Ditzhuyzen spreekt er schande van. ,,Hoe meer hoe beter lijkt tegenwoordig norm te zijn. We moeten onmiddellijk ophouden met dat overdreven gedoe!’’

Overdaad schaadt. Dat stond al in de allereerste uitgave van Hoe Hoort Het Eigenlijk uit 1939 van Amy Groskamp-ten Have.

Van Ditzhuyzen, die het boek herschreef en ingaat op de hedendaagse etiquette, staat nog steeds vierkant achter deze uitspraak: ,,Een met zorg uitgekozen boek is helaas niet meer goed genoeg tegenwoordig. Het is toch van de zotte dat mensen elkaar zo opjutten. Moet je voorstellen dat je met kerst vijf à tien cadeautjes per persoon geeft van zo’n tien euro per stuk. Met een gezelschap van tien man kom je dan al snel uit op duizend euro per persoon. Laat staan als we elkaar laptops cadeau gaan geven. Ik vind dat echt buiten alle proporties!’’

Liever gezelligheid dan duur cadeau

Toch slaan Sinterklaas en de kerstman elk jaar meer en vooral duurdere cadeaus in. Uit cijfers van de Nationale Winkelraad van MKB Nederland blijkt dat de sintverkopen dit jaar uitkwamen op ongeveer 820 miljoen euro. Dat is acht procent meer dan vorig jaar.

De Raad Nederlandse Detailhandel verwacht de week voor kerst zo’n 700 miljoen extra omzet. Het zou een stijging van vijftien procent betekenen ten opzichte van 2006. Net als vorig jaar verwachten beide organisaties een toename van het aantal luxe cadeaus.

Computers, dvd-spelers en mobieltjes passen prima onder de kerstboom. Net als spelcomputers, mp3-spelers, digitale camera’s en digitale fotolijstjes. Daarnaast wordt het kerstdiner jaarlijks uitgebreid tot een steeds luxer feestmaal.

Net als Van Ditzhuyzen vindt ook het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting dat het allemaal wel wat minder kan. Het adviseert een feestbudget op te stellen en op tijd te beginnen met cadeautjes inslaan. Als je vlak voor de feestavond nog op pad moet, heb je immers geen tijd meer om te zoeken naar leuke presentjes met een gunstig prijskaartje. Volgens het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) zou de nadruk vooral moeten liggen op gezelligheid.

Spelletjes spelen, kerstliedjes zingen of een goed gesprek leveren vaak leukere herinneringen op dan cadeautjes uitpakken.

Of zoals wijlen Amy Groskamp-ten Have altijd zei: ,,Het bezoek waarvan wij verkwikt en opgefrist thuiskomen en waarover wij nog lang napraten is het bezoek, waar wij ware ontspanning vonden, hartelijke belangstelling in onze persoonlijke aangelegenheden en waar wij dingen hoorden die ons tot nadenken stemden.’’

Wat voor cadeau is wel verstandig?

Maar ja, cadeautjes geven hoort er voor veel mensen natuurlijk wel bij met Kerstmis. Recalcitrant besluiten om dit jaar niks onder de boom te leggen, is er dus niet bij.
Van Ditzhuyzen vertelt: ,,Als je kerstcadeaus geeft, doe het dan goed. Onnadenkend een fles wijn uit de kast trekken kan echt niet. Een bos bloemen aan de gastvrouw geven, is ook niet altijd handig. Als zij het diner nog op tafel moet zetten, breng je haar namelijk in een lastig pakket.’’

„Geef haar dus een kant-en-klaar boeket. Liefst in een vaas of laat de bloemen van tevoren bezorgen. Kerstcadeaus moeten er te allen tijde netjes uitzien. Een lintje om het pakje is een bewijs van de aandacht die u een cadeau hebt gegeven.’’

Om de kosten binnen de perken te houden raadt de ‘etiquettologe’ aan om vooraf prijsafspraken te maken. Met wat creativiteit kunnen de kosten van een kerstdiner binnen de perken blijven. Door iedereen een gerecht te laten maken bijvoorbeeld. Of simpele gerechten in een chique jasje te serveren.

Wat betreft de cadeautjes zou een gezelschap lootjes kunnen trekken of enkel cadeaus onder een bepaald bedrag kunnen aanschaffen.

Van Ditzhuyzen raadt iedereen aan om een cadeaulijstje samen te stellen en zich hier zeker niet over te schamen: ,,Hoe weet je anders dat je een cadeau krijgt, dat je hebben wilt? Ik erger me dood aan al die troep die mensen elkaar geven. Mocht dit toch gebeuren, dan moet je ervoor waken je gezicht in de plooi in te houden. Een gegeven paard mag je immers? Juist. Geen laatdunkende opmerking dus. Ook niet vragen of je het artikel mag ruilen. Dat mag echt alleen als de gever dat voorstelt. Gewoon vriendelijk glimlachen. En eenmaal thuis? Tja, dan mik je dat cadeau natuurlijk linea recta in de prullenbak.’’