Zou jij een middagje per week willen oppassen op mijn kinderen? Het is een vraag die ouders regelmatig stellen. Vrienden en familie worden het meest ingeschakeld. Hoe het zit met het uurtarief en wat de voordelen zijn van een ‘formele oppas’ is niet bij iedereen bekend.
Mensen die zich afvragen wat ze hun oppas moeten betalen en geen gebruik maken van een gastouderbureau, kunnen afgaan op de richtbedragen van het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (NIBUD). De organisatie adviseert het uurtarief af te laten hangen van het aantal oppaskinderen, hun leeftijd en de ervaring van de oppas. Ook speelt mee of de kinderen al in bed liggen als de oppas aan de slag gaat.

Een richtbedrag van 3,60 euro per uur voor één oppaskind vindt het NIBUD redelijk. Pas als het kind veel aandacht vraagt, adviseert de organisatie het tarief te verhogen. Ze adviseert zo’n 4,80 euro per uur te betalen aan een oppas van twee kinderen en 5,95 euro aan een oppas van drie of meer kinderen. Een oppas die alleen ’s avonds aanwezig is, moet zo’n twee tot drie euro per uur, of een vast bedrag voor een avond krijgen. Als de oppas blijft slapen zou zes euro per nacht bespreekbaar zijn.

Of je zuslief die wekelijks op de kinderen past, moet belonen voor haar werkzaamheden is nogal eens onduidelijk. Familieleden die op de kinderen van een bekende passen, vinden het dikwijls ongepast om geld te vragen. Ouders weten soms niet wat een gebruikelijk uurtarief is. Ouders maken daarom steeds vaker gebruik van een gastouderbureau die dit soort praktische zaken uit handen neemt. Door te kiezen voor gastouderopvang ontvangen zij bovendien kinderopvangtoeslag, een vergoeding van de oppasuren door de overheid.

Om in aanmerking te komen voor kinderopvangtoeslag is het nodig dat de oppas als gastouder geregistreerd staat bij een erkend gastouderbureau. Als de vaste oppas aan de wettelijke kwaliteitsnormen voldoet, kan hij zich net als de ouders inschrijven bij een gastouderbureau. Op deze manier kan hij net als voorheen op de kinderen passen. Een gastouder kan kortom een familielid of andere bekende zijn of iemand die de familie nog niet kent. Zolang de opvang maar in het huis van de oppas plaatsvindt.

Het is natuurlijk van het grootste belang dat de kinderen op een fijne en veilige plek terecht komen als de ouders afwezig zijn. Een gastouder wordt daarom uitvoerig gescreend voordat hij aan zijn werkzaamheden mag beginnen. Een gastouder moet een ‘Verklaring omtrent het Gedrag overhandigen, meewerken aan een pedagogisch beleidsplan en een aansprakelijkheidsverzekering afsluiten.

Daarnaast is hij verplicht om mee te werken aan een jaarlijkse risico inventarisatie veiligheid. Stopcontacten en vijvers moeten kindveilig zijn en de vloeren schoon. Wettelijk mag een gastouder maximaal vier kinderen tegelijkertijd opvangen in zijn huis, exclusief de eventuele eigen kinderen. Eén en ander is afhankelijk van de grootte van de woning en de leeftijd van de oppaskinderen.

Het uurtarief voor de gastouders, de inschrijfkosten voor de ouders en het aanbod van leuke extra’s voor de gastouder verschillen per bureau en gezinssituatie. Daarom is het aan te raden enkele bureaus met elkaar te vergelijken alvorens tot inschrijving over te gaan. Met wat doorvragen komen ouders er snel genoeg achter wat een gastouderbureau voor hen in petto heeft.

Niet alle bureaus hebben een goede reputatie.Volgens de belangenvereniging van Ouders in de Kinderopvang (BOinK) trekken sommige bureaus de gastouder slecht of helemaal niet na. Ook de verplichte jaarlijkse controle op het huis zou te wensen overlaten. De bureaus zouden het na één controle voor gezien houden of enkel de huizen controleren van gastouders die niet door de ouder zijn aangedragen. Internetbureaus staan het slechtst bekend.

Uit onderzoek van seniorenblad Plus Magazine onder de tien grootste gastouderbureaus blijkt dat de verschillen vooral zitten in de kostenstructuur en het aanbod van leuke extra’s voor de gastouder. Het ene bureau biedt meer service voor hogere kosten, terwijl het andere bureau minder service biedt voor lagere kosten. Sommigen berekenen inschrijfkosten, terwijl anderen bemiddelingskosten berekenen voor het regelen van een oppas voor meer dan één kind.

Bij een naar verhouding duur gastouderbureau als Berend Botje kan de oppas bijvoorbeeld een scala aan gratis cursussen volgen, terwijl internetbureau Mr. Nosey enkel een EHBO-cursus aanbiedt. Van de tien bureaus is Mr. Nosey het meest voordelig, omdat dit bureau simpelweg minder werk om handen heeft: In tegenstelling tot de andere bureaus kunnen ouders hier enkel terecht als ze zelf een gastouder aandragen.

Voordat de gastouderopvang van start gaat, volgt een rekensom om erachter te komen wat de baten en lasten van zowel ouder als gastouder zijn. Gemiddeld betalen ouders tussen de vijftig en honderd euro per maand aan bemiddelingskosten. Als de bemiddelingskosten laag zijn en de ouders een laag inkomen hebben, spelen zij bijna quitte. De subsidie die zij maandelijks ontvangen, is dan soms maar een paar tientjes lager dan de bemiddelingskosten.

Dit komt omdat ouders sinds begin 2007 een groter deel van de kosten vergoed krijgen door de overheid. Naast de kinderopvangtoeslag die afhangt van het inkomen, ontvangen ouders via de belastingdienst de werkgeversbijdrage voor een derde deel van de kosten van kinderopvang. Deze vaste toeslag is in de plaats gekomen van de bijdrage die zij al dan niet ontvingen van de werkgever.

Gastouderbureaus raden mensen ook weleens af om gastouder te worden. Bijvoorbeeld als zij huursubsidie of een inkomensafhankelijke uitkering als WW of WAO ontvangen. Werken als gastouder zou immers een korting op hun uitkering betekenen. Het is in dit geval aan te raden om op de oude voet verder te gaan met oppassen. Dat is jammer, want afhankelijk van het aantal kinderen verdient een gastouder tussen de twee en zeven euro per uur. Jaarlijks loopt dat al snel op tot zo’n 5000 euro netto.