Een jaar of vier geleden haalde Fiona Tan (1966) de verhuisdozen leeg en zette ze de boeken in een kast op de bovenste etage van het huis. Het ging er haar vooral om dat de titels op de plank pasten. Naar de naam van de auteur of het onderwerp keek ze niet, waardoor verschillende romans van één schrijver nu her en der in de kast opduiken. Af en toe brengt ze wat ordening aan. ‘Dan doe ik de Ondaatjes bij elkaar.’

Wil Tan iets in een boek naslaan dan weet ze dankzij haar goed ontwikkelde visueel geheugen vrij goed waar ze moet zoeken. ‘Soms herinner ik me dat iets linksonder op de pagina staat en heb ik een gevoel van het formaat van een boek.’ Onlangs vond ze op internet een roman die ze ooit in haar ouderlijk huis in Australië las. Ze had een vage notie van de inhoud en wist dat het om een eigenzinnige schrijfster uit Nieuw-Zeeland ging. Uiteindelijk toverde ze de gegevens op haar scherm: The Bone People van Keri Hulme.

Behalve het gebrek aan ordening valt de diversiteit in de kast op. Er is veel literatuur, maar ook kunstboeken en catalogi. Eén plank torst reisboeken en plattegronden. En dan staan er nog exemplaren van Tans vriend; boeken over sport, de Dalai Lama en Heidegger. Het werk van de Duitse filosoof gaat zelfs mee op reis.

Lievelingsschrijvers zijn Michael Ondaatje, Salman Rushdie – vooral vanwege Midnight’s Children –, Marguerita Duras, John Coetzee en Kafka. Maar er zijn ook airportnovels die Tan onderweg op een vliegveld kocht en misschien gewoon weg moeten. Denk daarbij aan High Fidelity van Nick Hornby en The Da Vinci Code van de Amerikaanse bestsellerauteur Dan Brown.

Soms ongelooflijk saai, maar fascinerend is The Metaphysical Club: a story of Ideas of America van Louis Menand, waarin hij onder andere beschrijft hoe vooraanstaande wetenschappers 150 jaar geleden dachten dat het kind van een zwarte man en witte vrouw, net als een muilezel, impotent zou zijn.

Geliefd is ook China Men van de Chinees-Amerikaanse auteur Maxime Hong Kingston dat het identiteitsvraagstuk centraal stelt. Orientalism van Edward Said, een invloedrijk boek met kritiek op de westerse perceptie van het Oosten, was moeilijk door te komen. ‘Zeer academisch, maar toch gedegen en interessant.’

Vlak daarbij staat The View from the Bridge van Pierre Ryckmans, dat Tan tien jaar geleden van haar vader kreeg. Daarin citeert de Vlaamse Sinoloog de Franse schrijver Victor Segalen dat migranten niet zozeer moeten integreren, maar het afwijkende van hun cultuur juist moeten koesteren. ‘Het tegengestelde van wat nu in Nederland wordt gezegd.’

Ook Outlaws of the Marsh, een Chinese klassieker in drie delen, was een cadeautje van haar vader. Tan las er een klein stukje van. ‘Het is leuk om ongelezen boeken te hebben. Dat heb je nog wat achter de hand.’ Dat brengt haar op een andere eigenaardigheid. Graag zet ze in de kantlijn streepjes bij belangrijke alinea’s en vouwt ze hoekjes van cruciale pagina’s om. ‘Dogears’, zegt ze, zoekend naar het Nederlandse ezelsoor.

Het Etymologisch woordenboek elders in de kast brengt niet veel duidelijkheid over de herkomst van ezelsoor, behalve dan dat het sinds 1637 bestaat. Pratend over Utz had Tan het naslagwerk al willen pakken. De roman van Bruce Chatwin gaat over de Praagse porseleinverzamelaar Caspar Utz die als de Russen het land bezetten zijn collectie wil behouden. ‘Er zitten ontzettend leuke bespiegelingen in over porselein. De uitvinding is een heel spannend verhaal.’ Het Europese porselein werd pas aan het begin van de achttiende eeuw ontdekt, terwijl de Chinezen het maakproces al in de zevende en achtste eeuw doorhadden.

Die herkomst verklaart ook het Engelse woord China voor porselein. Als Tan Chatwins verklaring voor het Nederlandse woord navertelt, vraagt ze zich even af of de Britse schrijver het niet uit zijn duim heeft gezogen, zo vreemd lijkt het. Maar het etymologisch woordenboek bevestigt zijn versie. Porselein komt van het Italiaanse schelp – porsela – dat gelijkenis zou vertonen met de vulva van een varken (porca).