Uw zoekopdracht

Zoeken in een regio



'Bedrijfsleven kan nog veel leren van de zorg'
'Bedrijfsleven kan nog veel leren van de zorg'

'Bedrijfsleven kan nog veel leren van de zorg'


datum plaatsing

01-04-2007

medium

Medisch Ondernemen

auteur

Corien van Zweden


We vinden het normaal dat topmensen uit het bedrijfsleven advies geven over de inrichting van de zorgsector. Laten we het ook eens omdraaien. Hotshots uit de zorg hebben het bedrijfsleven zeker iets te leren.’ Dat zegt Claudia Zuiderwijk, voorzitter van de Raad van Bestuur van Tergooiziekenhuizen in Hilversum en Blaricum. Medisch Ondernemen sprak met de topvrouw die een carrière in de IT-sector verruilde voor de zorg.

‘De zorg is qua mooiheid een sterk onderschatte sector,’ zegt Claudia Zuiderwijk (45), die in 2003 de overstap maakte van een topbaan binnen het IT-bedrijf PinkRoccade naar een directiefunctie bij Ziekenhuis Hilversum. Ze zegt: ‘In de zorg gaat het over het belangrijkste dat mensen hebben: hun gezondheid. Mij persoonlijk trok het heel erg aan om daar een steentje aan te bij te dragen. Daar komt bij dat de zorgsector een heel complexe omgeving is, waar snelle veranderingen worden doorgevoerd. Denk aan de ingewikkelde discussie over marktwerking en aan de complexe verhouding tussen medici en andere werkers in de zorg. Ik vind dat spannend en uitdagend.’

Sinds haar aantreden als directeur van Ziekenhuis Hilversum in 2003, heeft Claudia Zuiderwijk niet stil gezeten. In 2006 kwam de fusie tot stand van Ziekenhuis Hilversum met Ziekenhuis Gooi-Noord. In datzelfde jaar won Tergooiziekenhuizen – zoals de nieuwe naam na de fusie luidt – de NIMA Marketing in de Gezondheidszorgprijs 2006. Tegelijkertijd schoven beide ziekenhuizen in de rankinglijst van het Algemeen Dagblad van de beste ziekenhuizen een flink aantal plekken op. Geen slecht resultaat. Zuiderwijk: ‘Daar zijn we ook trots op. We hebben er hard voor gewerkt. De fusie was nodig om de kwaliteit van zorg te verbeteren. De kwaliteitseisen in de zorg worden steeds hoger opgeschroefd. En terecht. Zonder fusie zouden beide ziekenhuizen op termijn in de problemen zijn gekomen.’

Fusieprocessen zijn per definitie ingewikkeld. Wat was volgens Claudia Zuiderwijk bij deze fusie de grootste uitdaging? ‘Je doel is uiteindelijk om de patiëntenzorg te verbeteren. Dat betekent dat je vooral ‘buiten’ bezig moet blijven. Het risico is, dat je in zo’n proces helemaal wordt opgeslokt door alle interne beslommeringen die een fusie nou eenmaal met zich meebrengt. Je moet ervoor waken dat de patiëntenzorg ondanks alles wat er intern speelt, centraal blijft staan. Daar waren al onze specialisten het gelukkig over eens. Patiënten mogen niets merken van intern gedoe, vonden wij. Ze moeten alleen met de mooie dingen van de fusie te maken krijgen. Het lukte ons bijvoorbeeld bij radiologie om door betere samenwerking van de maatschappen de wachtlijsten van drie maanden tot nul terug te brengen. Dat is een resultaat waar patiënten iets aan hebben.’

In een fusie moeten twee partijen elk met eigen gewoontes en een eigen cultuur samengesmeed worden tot één organisatie. Hoe verliep dat in het Gooi? Zuiderwijk: ‘Bij deze fusie hadden we wat dat betreft een mazzeltje. De beide fusiepartners waren op het saaie af vergelijkbaar. Als een groot ziekenhuis met een kleintje gaat samenwerken, zie je vaak een Calimero-effect ontstaan. Bij ons was de uitruil niet zo ingewikkeld, omdat beide partijen gelijkwaardig waren. De twee ziekenhuizen waren ongeveer even groot, bestreken dezelfde regio en hadden allebei een redelijk goede naam. Er waren dus geen grote machtsverschillen. Dat was fijn meegenomen. In feite waren Ziekenhuis Hilversum en Ziekenhuis Gooi-Noord elkaars natuurlijke partners, hoewel ze natuurlijk stiekem ook elkaars concurrent waren.’

Er was nog iets bijzonders aan de fusie: parallel met het fusieproces werden op het niveau van de ketenzorg nieuwe vormen van samenwerking ontwikkeld. Zuiderwijk: ‘Beide ziekenhuizen hadden hun eigen keten van huisartsenzorg en verpleeg- en verzorgingshuizen, die als twee gescheiden platforms functioneerden. Toen Hilversum en Gooi-Noord gingen fuseren, zijn we meteen met de platforms om de tafel gaan zitten met als doel de zorg in de regio goed op elkaar af te stemmen. Dat heeft voor patiënten veel voordelen, onder meer omdat ervoor gezorgd wordt dat het beleid van al die instellingen op elkaar aansluit.’

Zuiderwijk heeft voordat ze in de zorgsector kwam werken, meer dan tien jaar managementervaring opgedaan in het grote en beursgenoteerde IT-bedrijf PinkRoccade. Ze vertelt dat die ervaringen zeer bruikbaar bleken te zijn in haar topfunctie in Tergooiziekenhuizen. Ze stelt: ‘Ik wist natuurlijk heel goed wat marktwerking voor een organisatie betekent en ik was eraan gewend om vanuit de belangen van de klant te denken. Dat is in de zorg hard nodig, met name in de randstad waar de concurrentie moordend is. Je ziet in deze regio veel privé initiatieven in de zorg ontstaan. Ik schrik niet voor die concurrentie terug. Ik vind het eigenlijk doodnormaal, het hoort bij de gewone wereld. In de zorgsector moeten sommigen er nog aan wennen. Dat vind ik niet verbazingwekkend. Als je altijd gereguleerd bent vorm gegeven is het logisch dat je beleid daarop afgestemd is.

‘Wat ik wel verbazingwekkend vind, is het tweesporenbeleid dat vanuit Den Haag wordt uitgezet. Het is een beetje een mengsel van Russische planeconomie en vrije markt denken. Een vorm van schizofrenie. Steeds wordt benadrukt dat de keuzevrijheid van de patiënt centraal staat. Dat betekent dat het ziekenhuis zichzelf moet uitleggen, zijn kwaliteit moet tonen en aan marketing dient te doen. Maar dat geldt alleen voor het planbare segment. Hoe verhoudt zich dat tot het niet-vrije segment? Dat wrikt. In beursgenoteerde ondernemingen heb je ook te maken met tegengestelde belangen. Dat is op zich het probleem niet. Maar die dubbele prikkels op ziekenhuizen maken het wel erg ingewikkeld.’


Kennis en advies vanuit het bedrijfsleven worden als zeer nuttig beschouwd voor de zorgsector. Iedereen vindt het doodnormaal dat managers van TPG gevraagd worden om de zorg eens grondig door te lichten. Maar zouden we niet ook eens de andere kant op moeten denken? Wat kan het bedrijfsleven van de zorgsector leren? ‘Daar wordt weinig naar gekeken,’ zegt Zuiderwijk. ‘Maar ik denk dat het bedrijfsleven veel kan hebben aan adviezen uit de zorgsector. Het zou geen slecht idee zijn als topmensen uit de zorg worden gevraagd om mee te denken over problemen in een groot bedrijf. Zoiets zou ook bijdragen aan meer respect en gelijkwaardigheid tussen de velden. Dat zou ik toejuichen.’

Stel dat Zuiderwijk morgen gevraagd wordt om een fusie bij PinkRoccade te gaan begeleiden, zou ze dan iets hebben aan de ervaringen die ze in de zorgsector heeft opgedaan? ‘Dat is een leuke vraag,’ zegt ze. ‘Overigens ben ik zeer zeker niet van plan om terug te gaan naar de IT-business, maar dat terzijde. Het eerste waar ik aan denk is de rol van de inhoudelijk deskundigen. Bij onze fusie in het Gooi was de invloed van onze kernprofessionals – lees: de medisch specialisten – groot. Ze waren op het hoogste niveau bij de fusie betrokken. Dat werkte goed. Zoiets zou ik bij een fusie in de IT-sector ook willen adviseren: zet de twee top IT-ers van het bedrijf maar eens in de stuurgroep die de fusie begeleidt.’

Er zijn meer voorbeelden uit de zorgsector die leerzaam kunnen zijn voor het bedrijfsleven, meent Zuiderwijk. Ze zegt: ‘Wat me in de zorg bijvoorbeeld zeer aanspreekt, is de wijze waarop maatschappen van specialisten hun visitaties organiseren. Medici op het hoogste niveau hebben op die manier een prima systeem ontwikkeld om elkaar onderling scherp te houden. Zoiets zou ik in het bedrijfsleven wel eens toegepast willen zien. Zou visitatie van financieel controllers bijvoorbeeld geen uitstekend idee zijn?’

Claudia Zuiderwijk heeft hoog ingezet met haar plannen voor Tergooiziekenhuizen: binnen vijf jaar moet haar ziekenhuis tot de top vijf van de algemene ziekenhuizen in Nederland behoren. Ze licht toe: ‘Je maakt jezelf kwetsbaar door zoiets uit te spreken, maar toch vind ik dat je het moet doen. Je moet je ambities meetbaar maken en je gedrevenheid tonen. Dat betekent dat we onze doelen heel duidelijk moeten formuleren. Het gevaar is altijd dat je probeert om op alle terreinen tegelijk verbeteringen door te voeren. Dat red je niet, en het leidt tot een mager zesje op alle indicatoren. Daarom willen we per jaar vijf belangrijke verbeterpunten vaststellen. Daar gaan we al onze energie op richten, wat moet leiden tot substantiële verbeteringen op die vijf terreinen. Het jaar daarop krijgen andere gebieden de prioriteit.’

Het is van het grootste belang dat het ziekenhuis zich aan die streefdoelen houdt en geen zwalkende koers gaat varen, vindt Zuiderwijk. Ze zegt: ‘De druk van buitenaf is groot. Er zijn altijd wel incidenten die tot media-aandacht leiden. Als er bijvoorbeeld een brand is in een ziekenhuis, dan zitten de media er bovenop en worden we meteen gebeld met vragen als: wat doet uw ziekenhuis aan brandpreventie? De verleiding is groot om onder invloed van al die schijnwerpers de koers te verleggen en brandpreventie tot prioriteit nummer een te verheffen. Maar je moet je niet gek laten maken en ervoor waken om geen zwabberende koers te gaan varen.’

Bij het bepalen van de koers, is het belangrijk om de prioriteiten voor ogen te houden. Claudia Zuiderwijk: ‘Wat dat betreft heerst er duidelijkheid in deze sector. Prioriteit nummer één is altijd de kwaliteit. Daar hoef je niet over te discussiëren. Ik ben het daar hartgrondig mee eens. Als de kwaliteit niet goed is, kun je de zaak beter sluiten. Dat we er daarnaast voor moeten zorgen dat we als ziekenhuis financieel gezond blijven en meetbare resultaten neerzetten, vind ik volstrekt logisch. Vroeger had je in de zorgsector een inspanningscultuur: als je je best deed, was dat goed genoeg. Tegenwoordig wordt ook gevraagd naar de resultaten van je inspanningen. Dat vind ik een heel normale vraag.’

Waar moet je op letten als je grote ambities waar wilt maken?
1. Maak de ambities meetbaar door de streefdoelen te benoemen.
2. Zorg dat er echt iets is om naar te streven. Het moet wel uitdagend zijn.
3. Stel prioriteiten. Probeer niet op alle terreinen tegelijk te werken.
4. Maak jaarplannen en stel per jaar vast welke doelen gehaald moeten worden.
5. Laat je niet afleiden van de uitgezette koers. Ga geen zwabberend beleid voeren.

Kort CV van Claudia Zuiderwijk
Claudia Zuiderwijk (1962) studeerde andragologie aan de Universiteit van Amsterdam. Na haar afstuderen in 1987 werkte ze als opleidingsfunctionaris en als accountmanager onder meer bij IBM. In 1993 kwam ze in dienst bij het IT-bedrijf PinkRoccade, waar ze in de loop van tien jaar verschillende hogere managementfuncties vervulde tot ze in 2002 lid werd van de hoofddirectie van PinkRoccade. In 2003 maakte Zuiderwijk de overstap naar de zorgsector en werd algemeen directeur van het Ziekenhuis Hilversum. Na de fusie van de twee algemene ziekenhuizen in het Gooi in 2006, werd Claudia Zuiderwijk voorzitter van de Raad van Bestuur van Tergooiziekenhuizen.

[ < terug ]

aanverwante artikelen: