2 Heb ‘sprezzatura’ |
|
datum plaatsing |
28 september 2007 |
medium |
NRC next |
auteur |
Marc van Dijk |
2 Heb ‘sprezzatura’ ‘You either got or you haven’t got style’, zong Frank Sinatra. Je hebt stijl of je hebt geen stijl. Sinatra kon het weten. Hij had stijl. Toch is stijl niet aangeboren. Stijl moet je door de jaren heen verwerven en ontwikkelen, net als kennis en smaak. Het grootste gevaar schuilt in de slotfase van deze persoonlijke zoektocht. Als je eindelijk je eigen stijl gevonden hebt, zou je wel eens de neiging kunnen krijgen om hem met fanatisme uit te dragen: ‘Kijk mij eens’. Dodelijk. De mysterieuze aantrekkingskracht die je dankt aan je onnavolgbare stijl, verdwijnt als sneeuw voor de zon. De Italianen voelden dit vijf eeuwen geleden al aan. Rijke hovelingen in Venetië moesten in de Renaissance aan heel wat eisen voldoen – de juiste kleding dragen, de juiste boeken lezen. Ze moesten als de beste kunnen jagen én gewiekst zijn in de conversatie aan de dis. Maar het belangrijkste was niet dat de hoveling aan al die eisen voldeed, maar hoe. Deed hij het zonder sprezzatura, dan was het allemaal voor niets. In Het boek van de Hoveling (1528) verwoordt Baldassar Castiglione het zo: ‘Als algemene regel voor de hoveling geldt dat hij de gevaarlijke klip van de gekunsteldheid moet omzeilen en in alles een zekere achteloosheid , of om een nieuw woord te gebruiken, een zekere sprezzatura aan de dag moet leggen, waarmee hij verbergt hoe knap hij is en de indruk wekt dat niets wat hij doet of zegt hem moeite kost.’ Hoeveel inspanning het je ook gekost heeft om de juiste stijl te vinden, geen mens mag daar iets van merken. Sinatra zwom kilometers onder water om zijn longinhoud te vergroten, maar op het podium was het alsof alles vanzelf ging. Sprezzatura leeft voort tot op de dag van vandaag, maar het wordt volgens Arjan de Koomen, docent kunstgeschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam, vaak verkeerd gehanteerd. De Koomen: ‘Nonchalance is nog geen sprezzatura. Het gaat niet om de stoerheid van de slordigheid, maar om het gemak van de moeilijkheid. Je moet wel degelijk uitblinken in wat je doet, maar je mag niet laten zien hoe moeilijk het is om dat voor elkaar te krijgen.’ Er bestaat helaas geen recept voor sprezzatura. Kunsthistoricus De Koomen: ‘Het is de kunst om te imponeren met een lichte, onvangbare geest. Hoe leer je dat? Misschien vooral in goed gezelschap.’ [ < terug ] Dit artikel is auteursrechtelijk beschermd. Indien dit artikel interessant is voor uw website, bieden wij u de mogelijkheid het te gebruiken. Neem hiervoor contact op met Nostraverus.
|
|