Richtingenstrijd tussen oude en jonge priesters laait op in rk kerk |
|
datum plaatsing |
11-05-07 |
medium |
Trouw |
auteur |
Marc van Dijk |
Richtingenstrijd tussen oude en jonge priesters laait op in rk kerk Ruim veertig jaar na zijn overlijden is bisschop Bekkers een beladen figuur in een richtingenstrijd binnen de katholieke kerk. Zondag wordt hij in Nijmegen herdacht. Wie meent dat de polarisatie in de katholieke kerk in Nederland al lang voorbij is, zal opkijken van de tientallen reacties op de woorden van Gerard Rooijakkers, onlangs in deze krant. Fel vóór en fel tegen. Joop Moerkens uit Tilburg schrijft op Trouw.nl: „Rooijakkers zegt het eigenlijk nog heel erg netjes. Het beleid van het bisdom Den Bosch is gericht op de bewuste afbraak van de laatste restanten progressief katholicisme binnen het bisdom.” De fricties in bisdom Den Bosch zijn bepaald niet uniek, aldus Wim Al uit Haarlem. De priester meldt dat in zijn bisdom dezelfde 'ellende' bestaat, „met dit verschil dat bisschop, Punt zijn kandidaten steeds moeilijker aan parochies slijt. Besturen weigeren dit soort priesters.” Maria Tenhumberg uit Zevenaar: „En maar afgeven op geloofsgetrouwe pastoors die zo kwaadaardig zouden zijn. De kerk is geen McDonald’s.” Volgens Rooijakkers, gepromoveerd op Brabantse volkscultuur, is de ’balans tussen ritueel en spel’ in de kerk zoek. Veel mensen ervaren er geen verbondenheid meer mee; gelovigen zijn gedegradeerd tot passieve toeschouwers van het heilige. Rooijakkers betitelde de in Den Bosch opgeleide pastoors die in hun Brabantse parochies conflicten hebben met vrijwilligers als ’de brokkenpiloten van Hurkmans’. Hij mist ’het bevrijdende woord’ van Bekkers, de destijds immens populaire bisschop van Den Bosch (1960-’66). Kerkjurist en pastoor Cor Mennen, zelf ooit inzet van een richtingenruzie in Tilburg, sloeg hard terug. De bisschoppelijk gedelegeerde voor de liturgie in het bisdom Den Bosch vond Rooijakkers ’niet ter zake kundig’. Volgens Mennen zit het probleem niet bij de nieuwe generatie pastoors, maar juist bij de vorige: ’de brokkenpiloten van Bekkers en Bluyssen’. Een felle tegenaanval. Maar was dit ook het officiële standpunt van het bisdom? Nee, zegt woordvoerder Michiel Savelsbergh. Kanunnik Mennen heeft op persoonlijke titel gesproken. Toch zegt de kerk niet dat ze het oneens is met Mennen. Het bisdom erkent dat het pastorale en organisatorische werk in de parochies zwaarder wordt, en dat alle priesters en pastoraal werk(st)ers te maken hebben met de gevolgen van schaalvergroting en ontkerkelijking. Savelsbergh: „Daarom bestaat sinds vorig jaar de mogelijkheid van een meerdaagse training leidinggeven. Aan deze training nemen pastorale krachten deel die opgeleid zijn aan de Bossche priester- en diakenopleiding maar ook mensen die elders hun opleiding hebben gehad.” En hoe kijkt de kerk aan tegen de staat van haar rituelen, die volgens Rooijakkers ‘hol’ dreigen te worden, geïsoleerd van de leefwereld van de kerkgangers? Savelsbergh: „Er is een spanningsveld tussen de officiële liturgie van de kerk en de behoefte aan aangepaste rituelen. Hierover zal altijd gedoe blijven bestaan. Mensen die op vakantie deelnemen aan een traditionele viering of een kathedraal bezoeken, zijn daardoor gefascineerd. Maar eenmaal thuis moet het weer ‘down to earth’ zijn.” Het bisdom stelt ten slotte dat mensen zoeken naar ‘sacraliteit en traditie, juist vanwege het onderscheid met het alledaagse’. Joost Koopmans, pastor van de Nijmeegse Boskapel, waar zondag een herdenkingsviering voor bisschop Bekkers wordt gehouden, ziet in de discussie twee opvattingen over kerk-zijn. Koopmans: „De huidige clericale stand ziet zichzelf als de kerk. Al blijven er nog maar tien gelovigen over, als ze maar recht in de leer zijn heeft dat voor deze kerkleiding toch de voorkeur. Terwijl de kerk bestaat uit Gods volk onderweg, een bonte verzameling mensen, van wie niemand mag worden uitgesloten. Bekkers droeg dat uit. Bovendien wist hij zijn eigen functie te relativeren.” De ‘Bekkersviering’ in de augustijnse vrijplaats de Boskapel, waarin onder andere bisschop Jan Bluyssen (Den Bosch, 1966-’83) voorgaat, en waar Rooijakkers en de Nijmeegse kerkhistoricus Peter Nissen spreken, krijgt langzaamaan de lading van een manifestatie. Dat was niet de opzet, zegt Koopmans, maar het zij zo. Koopmans: „Bekkers heeft een geweldige vernieuwingsstoot gegeven aan de rk kerk in Brabant en daarbuiten. De huidige kerkleiding ging tijdens zijn veertigste sterfjaar (2006) in stilte aan die verdienste voorbij. Wij willen die stilte alsnog doorbreken en recht doen aan het geestelijk erfgoed van Bekkers.” Ook Nissen zegt dat de huidige kerkleiding ’geen enkele moeite doet om zich die erfenis eigen te maken’. Hij constateert dat de kloof tussen pastoors die zijn opgeleid in de jaren zestig en zeventig, en de priesters die zijn opgeleid onder de bisschoppen Ter Schure en Hurkmans, steeds scherper zichtbaar wordt. Nissen: „De nieuwe generatie meent te moeten restaureren wat in een liberale wildgroei van nieuwe vormen verloren zou zijn gegaan.” Bisschop Hurkmans houdt deze pastoors volgens Nissen te makkelijk de hand boven het hoofd. Deed Bekkers dat anders? Nissen: „Hij had met andere problemen te maken – ambtsverlating, priesters die gingen trouwen. Maar Bekkers ging er dan meteen naartoe, om met de parochianen over te praten. Inderdaad, Hurkmans is ook in Waalwijk geweest, maar pas in een laat stadium van het conflict, en uitsluitend om de kerkleer nog maar eens uit te leggen. Alsof het conflict louter voortkomt uit de onwetendheid van de gelovigen. Ik zou eerder het tegendeel beweren: mensen zijn welingelicht, betrokken en zelfbewuster. Bekkers hield daar rekening mee: hij ging uit van de eigen verantwoordelijkheid van mensen.” Bekkersviering, m.m.v. mgr. Bluyssen, zondag 13/5 10.30 u, Augustijns Centrum de Boskapel, Graafseweg 276, Nijmegen; www.boskapel.nl [ < terug ] Dit artikel is auteursrechtelijk beschermd. Indien dit artikel interessant is voor uw website, bieden wij u de mogelijkheid het te gebruiken. Neem hiervoor contact op met Nostraverus.
|
|