Priester roomser dan de paus |
|
datum plaatsing |
09-06-07 |
medium |
Trouw |
auteur |
Marc van Dijk |
Priester roomser dan de paus De Nederlandse rk kerk is verdeeld door een generatieconflict. Jonge priesters, vaak van buitenlandse komaf, zijn rechtlijniger dan de ouder garde. Parochianen en pastoraal werkers, met name in Haarlem en Den Bosch, voelen zich niet meer thuis in hun kerk. Een vrouw kreeg op haar sterfbed in een Purmerends ziekenhuis morfine toegediend. Vervolgens wilde ze graag het sacrament der zieken ontvangen. Een louterend afscheidsritueel, ook een bediening aan bed, maar van een andere orde. Toen de ingeschakelde priester van de morfine hoorde, maakte hij rechtsomkeert. Morfine neigt naar euthanasie, vond hij, en daar is de katholieke kerk op tegen. Een aanstaand bruidspaar meldde zich bij de pastorie in Heemskerk voor de aanvraag van een kerkelijk huwelijk. De priester vernam tot zijn ongenoegen dat de geliefden al geruime tijd samenwoonden. Het kerkelijk huwelijk kon alsnog worden voltrokken, maar uitsluitend op voorwaarde dat het paar enkele weken daaraan voorafgaand gescheiden zou leven, en daarna te biecht zou gaan. Het zijn geen anekdotes uit het rijke roomse leven, maar hedendaagse voorvallen die eerder regel dan uitzondering zijn in parochies in het bisdom Haarlem. De betrokkenen willen beslist niet met naam en toenaam in de krant, want ‘de zaak hoeft niet op de spits te worden gedreven’. Maar in het bisdom zijn er ‘brokkenpiloten’ onder recent gestarte pastoors. In Heerhugowaard namen sinds het aantreden van een jonge, Italiaanse priester ongeveer 150 parochianen de moeite zichzelf uit te schrijven, voor katholieken een hoogst ongebruikelijke daad. Enkele jaren geleden schreef priester Wim Al (71, 42 jaar priester) met een groep ‘oudere pastores’ een bezorgde brief aan bisschop Punt van Haarlem. De ‘oudjes’ schreven over de nieuwe stroom priesters die volgens hen geobsedeerd zijn door de kerkelijke regels, terwijl ze in veel gevallen ernstig tekortschieten in hun pastorale taken. De groep schreef de problemen onder andere toe aan het selectiebeleid van het bisdom. De rk kerk zou haar priesterkandidaten veel kritischer moeten bekijken. Er kwam geen reactie van het bisdom. Wim Al: „De bisschop concentreert zich natuurlijk op de nieuwe groep priesters, die op het ogenblik gevormd, nee: misvormd worden. Met ons oudjes wil hij niets meer te maken hebben. Wij zijn maar kritisch en lastig.” Vanwege het geringe aantal priesterkandidaten dat zich jaarlijks aanmeldt, zijn de bisschoppen volgens hem al lang blij als er zich weer eens een ongehuwde man meldt. Het bisdom Haarlem werft daarbij steeds meer priesters uit landen als Italië, Spanje, Venezuela en Mexico. In het bisdom Groningen-Leeuwarden zal zich binnenkort een Colombiaanse congregatie vestigen. De jonge broeders moeten op termijn als priesters in de parochies gaan functioneren. Wim Al: „Of deze nieuwe priesters voldoende thuis zijn in de Nederlandse taal, cultuur en specifieke religieuze traditie, lijkt van ondergeschikt belang. Het enige dat voor de kerkleiding telt, is dat de priesters volgens kerkelijke maatstaven geldig de sacramenten kunnen bedienen.” Gerard Zaal (77, 52 jaar priester), emeritus pastor van het bisdom Haarlem, heeft de laatste jaren een déjà-vugevoel. Zaal: „Ik ben heel strikt en dogmatisch opgeleid. Priesters maakten de dienst uit. Als je een uitvaart deed, ging je vooraf niet met de familie praten over de mis. Voor een negentigjarige was de liturgie precies hetzelfde als voor een jonge vrouw.” Vrij snel na zijn opleiding werden Zaal en zijn leeftijdgenoten geconfronteerd met het Tweede Vaticaans Concilie (1962-65). Paus Johannes XXIII vond dat de kerk bij de tijd moest worden gebracht. Zaal: „Het concilie sprak precies uit wat wij voelden – het kón zo niet langer. Vanaf die jaren zijn we steeds dichter bij de mensen komen staan. De mensen waren kritisch, en wij stonden daarvoor open. We hadden sterk het besef dat we samen de kerk zijn. Anno 2007 komt het mij voor alsof de pas gewijde priesters weer precies zijn zoals mijn generatiegenoten en ik waren toen we net van de opleiding kwamen, in 1955. Ze menen te kunnen bepalen hoe de mensen moeten denken.” Zo makkelijk als de oude generatie over deze thematiek spreekt, zoveel moeite lijkt de nieuwe garde te hebben met het beantwoorden van vragen. Sommigen voelen zich bij voorbaat gestigmatiseerd. Van de vijf jonge buitenlandse priesters die benaderd zijn, wilde er niet één inhoudelijk reageren. Voor anderen ligt het onderwerp te gevoelig. Een jonge Nederlandse priester gaf aan dat hij momenteel niet kon praten, omdat de thematiek juist op dit moment speelt in zijn eigen parochieverband. „Alles wat ik er nu over zou zeggen in een krant, zou in één van mijn parochies verkeerd vallen. Het gaat namelijk niet alleen over verschillen tussen priesters, maar ook over verschillen tussen parochies. Ik probeer ze bijeen te brengen, en in het belang daarvan kan ik er niet over praten.” Waar je bij oudere priesters van een generatie kunt spreken, geldt dat voor de nieuwe garde niet. Late roepingen, priesters uit den vreemde, de leeftijden van de nieuwe krachten lopen sterk uiteen. Rolf Wagenaar (63, 24 jaar priester) begon zijn loopbaan na zijn opleiding aan Rolduc in Limburg, en is nu ruim zes jaar pastoor te Groningen, waar hij in de kathedraal ‘nieuw elan bracht’. Wagenaar: „Hier in Groningen hielden leken de zaak draaiende. Terwijl de hoofdkerk van een bisdom toch een voorbeeldfunctie heeft.” Volgens Wagenaar heeft de oude generatie priesters zich na het concilie ‘te ver laten meevoeren in de vaart der volkeren’. „De liturgie is in een vrije val terecht gekomen door toedoen van leken en priesters die in de jaren zestig zijn blijven steken. De ‘mensgerichte’ liturgie, het idee alleen al. De mis hoort op God gericht te zijn. Jonge priesters krijgen in een parochie vaak te maken met bemoeizuchtige vrijwilligers die niets van liturgie weten. Het eerste wat je als priester moet doen, is de liturgiewerkgroep afschaffen.” Toch erkent Wagenaar dat sommige jonge priesters te rigide te werk gaan. Wagenaar: „Ze worden noodgedwongen wel erg vroeg in het diepe gegooid. Vroeger was er meer tijd om de kunst af te kijken van ervaren pastores. Bovendien zijn priesters te eenzaam. Ze bewonen de pastorie tegenwoordig in hun eentje, dus ook thuis krijgen ze geen weerklank meer van collega’s.” Arjen Bultsma (30, twee jaar priester) is het daarmee eens. „Ik doe niets rücksichtslos. Maar zelfs terwijl ik vrij gematigd ben, kan ik me voorstellen dat er parochianen zijn die vinden dat ik te hard van stapel loop. Dat heeft ook met beeldvorming en vooroordelen te maken. Je bent toch de eerste jongeman sinds decennia die weer met een priesterboord verschijnt. En in het begin sla je natuurlijk een paar keer een communicatieve flater. Maar als het goed is, leer je daarvan.” Bultsma is parochievicaris in Dronrijp en Franeker. Er staat formeel nog een priester boven hem, maar in de praktijk is hij de pastoor. Bultsma: „Ik heb niet het idee dat wij de kerk van voor het concilie terugbrengen. Wij laten ons alleen meer dan de oudere priesters beïnvloeden door wat de wereldkerk van ons vraagt.” Al met al plaatsen ‘de oudjes’ de jongere priesters in de jaren vijftig, terwijl de nieuwe garde de oude generatie vooral ziet als een rudiment van de jaren zestig. Is er nog een mogelijkheid om tot elkaar te komen in een gezamenlijk tijdvak? Rolf Wagenaar: „Die oude generatie sterft vanzelf uit. Het heeft niet zoveel zin om met ze in gesprek te gaan. Ze denken en werken al te lang in een bepaalde richting, daar krijgt zelfs Onze Lieve Heer ze niet vanaf.” Arjen Bultsma: „Ik denk dat we ondanks de verschillen moeten onderkennen dat de priesters die in de afgelopen veertig jaar actief waren, óók oprecht geprobeerd hebben de heilige geest te gehoorzamen – in een turbulente tijd vol uittredingen. Zij hebben het geloof aan ons doorgegeven, dus wij staan hoe dan ook op hun schouders.” Jonge priesters zijn geobsedeerd door kerkelijke regels Bemoeizuchtige vrijwilligers weten niets van liturgie Gerard Zaal (72): „Wij zijn dogmatisch opgeleid,maar het kón zo niet langer. Arjen Bultsma (30) is ’de eerste jongeman in decennia die in Franeker en Dronrijp weer in priesterboord verschijnt’. [ < terug ] Dit artikel is auteursrechtelijk beschermd. Indien dit artikel interessant is voor uw website, bieden wij u de mogelijkheid het te gebruiken. Neem hiervoor contact op met Nostraverus.
|
|