’In de latijnse mis voel je Gods aanwezigheid wél’ |
|
datum plaatsing |
11-07-07 |
medium |
Trouw |
auteur |
Marc van Dijk |
’In de latijnse mis voel je Gods aanwezigheid wél’ Tridentijnse mis De Tridentijnse ritus, de traditionele mis die het Vaticaan in de jaren zestig in de ban deed, is weer toegestaan. ’Een stap in de goede richting’, vindt de conservatieve broederschap Pius X in Gerwen. In het Brabantse dorpje Gerwen liggen twee Clemenskerken tegenover elkaar. De ene stamt met haar sobere bakstenengevel uit de jaren zestig. Boven de ingang hangt een spandoek van een oecumenische hulpactie. De andere Sint Clemens, klein en monumentaal, is ook uit bakstenen opgetrokken, maar een slordige vier eeuwen eerder. De liturgie in de beide kerken is ongeveer even oud als de gebouwen. In de oude Clemenskerk is het alsof de tijd heeft stilgestaan. Schijn bedriegt, want de mis wordt hier pas weer volgens de Tridentijnse ritus opgedragen sinds de conservatieve priesterbroederschap St. Pius X het kerkje in 1983 in gebruik nam als zijn centrale vestiging in Nederland. Ernaast verrees een nieuwe priorij in oude stijl, waar nu twee priesters wonen. De traditionalisten houden ook elders vieringen (zie beneden). Wie de mis weer eens precies wil meemaken zoals het vroeger ging, kan ’s zondags zijn hart ophalen in de oude Clemens. Vóór de mis wordt er gebiecht, het wierookvat is anderhalf uur lang prominent aanwezig en de communie ontvang je op je tong, knielend, met je handen onder een kleedje. De priester staat het grootste deel van de mis met zijn rug naar je toe. De uitvoerige Latijnse gebeden die hij bijna fluisterend richting sacramentsaltaar opzegt zijn geen zaak van het kerkvolk, maar puur iets tussen hem en de Vader. Behalve tijdens lezingen, mededelingen en preek valt er geen woord Nederlands. Priester Carlo de Beer preekt over ‘de vleesgeworden waarheid die ons verschenen is’, ‘engelen die in geestesvervoering raken’. En de moeder Gods, ‘met welk een welsprekendheid wijst zij ons op de ijdelheid van alle aardse schepselen’. Het laatste lied is ook in het Nederlands, over ‘het hout van de schande’ en ‘het kruisaltaar dat van bloed zal lekken’. De kerkgangers zijn het erover eens: niet de priesterbroederschap, maar de rk kerk wijkt af – hier ter plekke doet men slechts wat al eeuwen zo gedaan is. Mevrouw Schreurs: „Zo’n moderne mis, daar gaat niets vanuit.” Mevrouw Van der Horst: „Hier voel ik tenminste de aanwezigheid van God.” Meneer Schreurs: „In een gewone katholieke kerk is de eucharistie niet echt.” „Als een priester niet de juiste woorden gebruikt, is het één grote poppenkast”, besluit mevrouw Schreurs. De traditionalisten reageerden internationaal positief op ‘het eerherstel voor de Latijnse mis’. Toch zei Bernard Fellay, Superieur Generaal van de broederschap, dat er nog ‘moeilijkheden blijven bestaan met het Vaticaan’. Dat vindt de Australische priester Brendan Arthur (29) die in de Gerwense priorij woont, ook. Arthur en zijn broeders zitten niet zomaar op één lijn me de paus. De opvattingen lopen te veel uiteen. Arthur: „Vorig jaar in Turkije heeft de paus een moskee bezocht, dat zijn van die dingen die van ons bepaald niet hoeven. Een paus die zijn schoenen uitdoet en naar Mekka bidt, dat brengt verwarring onder de gelovigen.” Priester Carlo de Beer is enthousiaster: „We zijn er erg blij mee. Het is goed om te merken dat de paus net als wij bezorgd is over de staat van de liturgie. In Nederland is de liturgie soms ronduit mismaakt, men improviseert in doe-het-zelf-missen. De paus erkent dat de vernieuwing misbruikt werd en wordt.” Of er in de praktijk veel zal veranderen in Nederlandse katholieke kerken, is zeer de vraag. Woordvoerder Pieter Kohnen heeft niet het idee ‘dat er bij Nederlandse kerkgangers nou zo’n enorme behoefte bestaat aan deze wijze van vieren’. „Het is ook sterk afhankelijk van de plaatselijke priester, of hij deze ritus kent en beheerst.” Of parochies de ritus op het programma willen zetten, weet Kohnen nog niet. Dat zou volgens hem ook rijkelijk vroeg zijn – ‘de inkt van het pauselijk schrijven is nog nat’. Bovendien: de maatregel wordt pas half september van kracht. Helemaal overschakelen op de oude ritus is in elk geval geen optie, want het motu proprio reikt de Tridentijnse ritus duidelijk aan als een buitengewone viering, naast de gewone. Als parochies er al mee aan de slag willen, is het volgens Kohnen de kunst om dat te doen zonder verdeeldheid te zaaien in de gemeenschap. De Vereniging voor Latijnse Liturgie in Nederland, die al veertig jaar ijvert voor de viering van de Latijnse mis volgens het Missale Romanum van paus Paulus VI uit 1970, zal zich voortaan in elk geval ook gaan inzetten voor Tridentijnse liturgievieringen. Een overzicht van Tridentijnse missen in Nederland en België biedt www.ecclesiadei.nl/ Bezoekers van de latijnse mis in Gerwen. ’Als een priester niet de juiste woorden gebruikt, is het één grote poppenkast.’ In de oude Sint Clemenskerk staat de priester met de rug naar het volk. [ < terug ] Dit artikel is auteursrechtelijk beschermd. Indien dit artikel interessant is voor uw website, bieden wij u de mogelijkheid het te gebruiken. Neem hiervoor contact op met Nostraverus.
|
|