Uw zoekopdracht

Zoeken in een regio



'De krampachtige Haagse houding zet het denken over de hypotheekrenteaftrek stop'

'De krampachtige Haagse houding zet het denken over de hypotheekrenteaftrek stop'

datum plaatsing

medium

 planet.nl

auteur

 Heidi Klijsen


Een interview met professor Hugo Priemus, hoogleraar Systeeminnovatie Ruimtelijke Ontwikkeling

'Een heel verkeerd stelsel', vindt professor Hugo Priemus de hypotheekrenteaftrek. De hoogleraar mengt zich daarom met regelmaat in de discussie.

Professor Hugo Priemus roept het al jaren: het huidige systeem van hypotheekrenteaftrek is onhoudbaar. 'Het gaat om een subsidie van een enorme omvang. Voor de politiek is het vrijwel onmogelijk om een goede kostenraming te maken. De aftrek is een recht, dat voor iedereen geldt. Je kunt dus niet zeggen: we geven er komend jaar het volgende bedrag aan uit.'

Die onbeheersbaarheid is zeker niet het enige probleem, vindt Priemus, die naast hoogleraar Systeeminnovatie Ruimtelijke Ontwikkeling ook decaan is aan de faculteit Techniek, Bestuur en Management van de TU Delft. 'Het is een onrechtvaardig systeem. Vooral de hoogste inkomens profiteren ervan. Bovendien wijst alles erop dat de hypotheekrenteaftrek de vastgoedprijzen opjaagt en daar zijn starters de dupe van.'

'Modern kolonialisme'
En dan is er nog een factor, die vaak vergeten wordt. 'Op dit moment wonen er ruim 100.000 Nederlanders net over de Duitse grens en ongeveer een gelijk aantal net over de Belgische grens. In die landen liggen de vastgoedprijzen een stuk lager en hebben de inwoners niet de fiscale faciliteiten die wij hebben. Met als gevolg dat de Nederlanders de lokale bewoners eruit concurreren.'

Een gênant verschijnsel, vindt Priemus. 'Je krijgt zo een soort moderne koloniale situatie. Laatst zag ik een Belgische tv-uitzending, waarin Belgische burgemeesters en buurtbewoners hun reactie gaven op het fenomeen. Dat begon verdacht veel te lijken op de reacties die je bij veel Nederlanders ziet als het gaat om Marokkaanse of Turkse medebewoners in problematische stadswijken.'

In pakketten denken
Het huidige stelsel van hypotheekrenteaftrek moet dus op de schop, dat is duidelijk volgens Priemus. Maar een pasklare oplossing 'schudt hij ook niet zomaar uit zijn mouw', al heeft hij volop ideeën. 'Het is in ieder geval belangrijk dat we meer in pakketten gaan denken. Dat we niet alleen naar de hypotheekrenteaftrek kijken, maar naar alle fiscale instrumenten die er zijn op de woningmarkt. Centraal hierbij staat de vraag: Hoe wordt een eigenaar-bewoner, maar ook: een huurder - vanuit allerlei invalshoeken - door de overheid behandeld?'

Priemus noemt instrumenten als de Onroerende Zaak Belasting, overdrachtsbelasting, huursubsidie en het eigenhuisforfait. En, misschien nog wel het belangrijkst, de inkomstenbelasting. 'Doordat de hypotheekrenteaftrek de schatkist zoveel kost, zijn de inkomstenbelastingtarieven in Nederland relatief hoog. Het ligt voor de hand dat die tarieven omlaag gaan, zodra de hypotheekrenteaftrek wordt beperkt.'

Timing is belangrijk
'Door breder te kijken dan alleen het afschaffen van de hypotheekrenteaftrek, kun je proberen het netto effect voor mensen zoveel mogelijk te beperken.' Bovendien is timing erg belangrijk. 'Je moet de hypotheekrenteaftrek niet afschaffen als de woningmarkt nét op z'n gat ligt. Natuurlijk kun je nooit het ideale moment bepalen, maar je kunt er minstens voor zorgen dat je niet een extreem ongunstig moment uitkiest.'

Ook moet er een duidelijk onderscheid zijn tussen oude en nieuwe gevallen, vindt Priemus. 'Mensen gingen - toen zij hun hypotheek afsloten - er van uit dat ze de rente lange tijd konden aftrekken. Daar kun je niet zomaar aan tornen, dat zou onredelijk zijn. Voor nieuwe gevallen kan de afschaffing wel direct ingaan. Op die manier verloopt de afschaffing automatisch in stapjes. Elk jaar komt er weer een nieuwe jaargang bij van mensen, voor wie de aftrek niet meer geldt.'

Struisvogelpolitiek
De politiek mag dus gaan puzzelen van Priemus. En dat gebeurt nu veel te weinig. 'Het huidige kabinet heeft het onderwerp tot een dermate groot taboe bestempeld, dat ze zelfs geen opdrachten tot onderzoek durft te geven. Een duidelijk staaltje van struisvogelpolitiek, als je het mij vraagt. Je kunt immers pas een goed besluit nemen als je het vraagstuk zakelijk benadert en de gevolgen van alternatieve beleidslijnen goed kwantificeert.'

De krampachtige Haagse houding heeft het denken over een beter systeem helemaal stopgezet, vindt de hoogleraar. 'Dat je als kabinet het systeem in deze regeerperiode niet afschaft: soit. Dat heb je je kiezers nu eenmaal beloofd. Maar laat in ieder geval de alternatieven onderzoeken en de plussen en minnen eens goed op een rijtje zetten. Het is toch een heel normaal vraagstuk? Ik vind dat die discussie gewoon onbevangen, in het openbaar moet kunnen plaatsvinden.'


Verder in deze special:
Heeft de hypotheekrente zijn langste tijd gehad?
Hoe stimuleren andere landen het eigen woningbezit?
Hoe denkt de politiek over de hypotheekrenteaftrek?

Links:
Artikel TU Delft over prof. dr. ir. Hugo Priemus
[ < terug ]

stuur naar vriend
print deze pagina
koop dit artikel

aanverwante artikelen: